İçindekiler
ISO belgesi almak istiyorum diyorsanız öncelikle cevaplamanız gereken basit bir soru vardır: “Neden iso belgesi almak istiyoruz?”
Cevap her şeyi belirler.
ISO Belgesi almak istiyoruz çünkü; “Müşterilerimiz istiyor” ya da “ihaleye gireceğiz” diyorsanız:
İstenen belgenin tam adını yazılı olarak almanızı tavsiye ederdik. “ISO belgesi” diye bir belge yok; ISO 9001 var, 14001 ve 27001 şeklinde devam eden standartlar mevcut.
Bir de “ISO Belgemiz; TÜRKAK akreditasyonlu olsun” şartı var mı, onu sormanızı önerirdik. Bazen firmalar bu soruyu sormadığı için yanlış belgeye odaklanabiliyor. Nobel Belgelendirme sizi bu konuda bilinçli ve doğru biçimde yönlendiriyor.
“Rakiplerimizde var, bizde de olsun” diyorsanız:
Durup düşünmelerini ve bakış açılarını gözden geçirmelerini tavsiye ederdik. Belge bir sonuç, amaç değil.
Kimse istemiyorsa ve sistem uygulanmayacaksa, bu her yıl tekrarlanan bir masraf olur.
Önce işinde neyin aksadığını konuşurduk: iade mi, müşteri şikâyeti mi, çalışan değişince bilginin kaybolması mı?
Belgeyi o derdi çözmenin aracı olarak düşünürdük.
Her durumda tavsiye edeceğimiz 5 şey:
En ucuz iso belgesi fiyat teklifi genellikle en pahalısıdır. Fiyat denetim gününden gelir. Bir teklif diğerlerinin yarısıysa, ya denetim gününden kısılmıştır ya da belge akreditasyonsuzdur. İkisinde de ihalede veya müşterinin denetiminde sorun çıkar.
Belgeyi veren kuruluşu kendin kontrol et. Teklif imzalamadan önce TÜRKAK sitesinde kuruluşun adını ara. İstediğin standart onun kapsamında mı, bak. Beş dakikanızı alır.
Kapsamı doğru yazdır. Belgede “imalat” yazıp “montaj” yazmıyorsa, montaj işinde o belge geçmez. Kapsam metnini teklif aşamasında görmek iste.
Sistemi kendi işine göre kur, hazır dokümanı kopyalama. İnternette bulunan hazır prosedürler denetimde hemen anlaşılır. Daha kötüsü, hiçbir işe yaramaz. Doküman az ama gerçek olsun.
Belgeyi aldığın gün iş bitmez. Her yıl gözetim denetimi var, 3 yılda bir yenileme var. İlk yılın fiyatına değil, 3 yıllık toplam maliyete bak.
Son tavsiyemiz:
İşe danışmanla değil, kendi ekibinle başla. Bir hafta boyunca şu iki soruya dürüstçe cevap verin: “İşlerimiz nasıl yürüyor?” ve “En çok nerede hata yapıyoruz?”
Bu iki sorunun cevabı, ISO sisteminin yarısıdır. Danışman, belgelendirme kuruluşu ve belge bundan sonra gelir. Bu sırayla giden firma hem daha ucuza belge alır hem de belgeden gerçekten fayda görür.
Eğer ISO belgesi almak istiyorsanız ve müşteri odaklılık, ihracat veya ihale gibi zorunluluklarınız varsa doğru yerdesiniz. ISO belgesi almak aslında zor bir iş değildir; zorlayıcı olan kısım daha çok eğitim ve danışmanlık süreçlerinin biraz uzun ve yorucu olabilmesidir.
TÜRKAK Akreditasyonlu ISO belgesinin kaç günde çıkacağı; eğitim, danışmanlık ve denetim süreçlerinin uzunluğuna bağlıdır.
Bu açıdan bakıldığında firmanızın büyüklüğü, çalışan sayısı ve faaliyet kapsamı, “ISO belgesi almanın ne kadar sürdüğü” sorusunun cevabını belirleyen temel etkenlerdir.
Küçük bir ofis ile birden fazla şubesi olan bir üretim tesisinin süreci elbette aynı hızda ilerlemez.
ISO’nun Kısa Tanımı ve Anlamı
ISO, açılımıyla International Organization for Standardization (Uluslararası Standardizasyon Teşkilatı) olarak bilinen, 1947 yılında İsviçre’nin Cenevre şehrinde kurulmuş uluslararası bir organizasyondur.
Yani büyük ve üye ülkelerin ulusal standart kuruluşlarını bir araya getiren devasa bir dernek gibi düşünülebilir; Türkiye’yi bu yapıda TSE (Türk Standardları Enstitüsü) temsil eder.
ISO’nun kuruluş amacı; ürün, hizmet ve yönetim sistemleri için ülkeler arasında ortak bir dil oluşturmak, kaliteyi ve güvenliği artırmak, uluslararası ticareti kolaylaştırmaktır. Bugün 170’in üzerinde üye ülkeden oluşur.
ISO Belgesi Verenler
ISO belgesi verenler, bu standartlara uyum sağlamaya çalışan kuruluşları denetleyen ve kendileri de belge verebilmek için belirli bir standarda tabi olup bu standardı uygulayan firmalardır; bunlara belgelendirme kuruluşu denir.
ISO belgesi vermek isteyen bir kuruluş, hangi standartlarda bu belgeyi vermek istiyorsa o standartlarda belgelendirme kuruluşu olabilmek için başvuru yapar ve gerekli hazırlıkları tamamlar. Başvuru yapan kuruluş, uluslararası akredite bir yapı olan IAF (International Accreditation Forum) çatısı altında denetlenir.
Bir kuruluşun akredite olabilmesi için uyması ve denetleneceği standart TS EN ISO/IEC 17021 standardıdır.
ISO Belgesi Alanlar
ISO belgesi alanlar ise, hangi standardı almak istediyse o standardı uygulayan ve denetimlerinden başarıyla geçmiş kurum veya kuruluşlardır. ISO belgesi almak, standardın gerektirdiği sistemi kurup fiilen uyguladığınızı ve bunu bağımsız bir denetimle kanıtladığınızı gösterir.
ISO Belgesini ve Belgelendirme Firmasını Sorgulama
Bu iki kavramı öncelikle anlamak ve birbirinden ayırmak gerekir. Bir belgelendirme kuruluşunu sorgulamak, o kuruluşun belge vermeye yetkili, aktif bir akreditasyonu olup olmadığını kontrol etmek için yapılır.
Türkiye’de akredite olan belgelendirme kuruluşları TÜRKAK üzerinden akredite edildiğinden, akredite kuruluş sorgulama işlemi [TÜRKAK Akredite Kuruluş Arama] sayfamızda detaylarıla açıklandığı üzere https://asist.turkak.org.tr/tr/accreditation/accreditationagencysearch adresi üzerinden yapılır.
Belgelendirme firmaları için TÜRKAK akreditasyonu sorgulama işleminin detaylarını kurumun kendi resmi kaynaklarından öğrenebilirsiniz.
ISO 9001 Belgesi
ISO belgesi denildiğinde akla ilk gelen belge, “TÜRKAK onaylı ISO 9001 belgesidir”. Neredeyse diğer bütün ISO standartları, ISO 9001’in temel üst seviye yapısını kullanır.
Bu şu anlama gelir: temel standart maddeleri içerik olarak aslında sabittir, sadece operasyonel faaliyetler alanı standarttan standarda değişkenlik gösterir. ISO 14001, ISO 27001, ISO 22000 ve ISO 45001 standartlarının tümü, TS EN ISO 9001 standardıyla aynı üst seviye yapıyı kullanır.
Farklı olan kısım operasyonel faaliyetlerdir. Örneğin ISO 14001’in operasyonel faaliyetleri çevre odaklıdır, ISO 27001‘in operasyonel faaliyetleri ise bilgi envanteri odağında döner.
Kısaca ISO 9001 belgesi; TS EN ISO 9001:2026 (yeni revizyon) standardına uygun şekilde yapılanmış, organize olmuş ve bunu denetimle kanıtlamış firmalara verilen belgenin adıdır.
Uygun Fiyata Hızlı ISO Belgesi
Bu, doğru bir yaklaşım değildir. Bir şey hem çok uygun fiyatlı hem de çok hızlıysa, bunun arkasında mutlaka bazı nedenler olması gerekir.
Doğal olarak, “hızlı ve uygun fiyatlı ISO belgesi” vaadiyle hareket eden bir belgelendirme teklifinin de sorgulanması gerekir.
Çünkü ISO belgesi neyse odur; hızlı veya yavaş verilmesi fiyatla ilgili bir durum olamaz, daha çok güvenilirlikle ilgilidir. Burada fiyat-performans ilişkisi nadiren kurulabilir.
Fiyat farkı çoğunlukla verilen eğitim ve danışmanlığın kapsamı ve kalitesi üzerinde kendini gösterir, denetimin ciddiyetinde değil.
ISO Belgesi Fiyatı
ISO belgesi fiyatı hesaplanırken firma büyüklüğü, çalışan sayısı ve firmanın faaliyet alanının kapsamı gibi pek çok etken değerlendirilerek yapılacak denetimlerin ücreti hesaplanır.
Bu yüzden ortalama bir fiyat aralığından söz edilebilse de, aslında herkese uyan kesin bir ISO belgesi fiyatından söz etmek doğru olmaz.
Genellikle verilen fiyatlar, 20 kişiye kadar çalışanı olan ve kapsamı nominal (standart/tek lokasyonlu) kabul edilen firmalar için hesaplanır.
Çalışan sayısı, şube sayısı ve kapsam genişledikçe denetim süresi ve dolayısıyla fiyat da buna paralel şekilde artar.
Akreditasyon Konusu: TÜRKAK ve IAF
Akreditasyon, bağımsız bir üst kurumun, bir kuruluşun belirli bir alanda (örneğin ISO belgelendirmesinde) yetkin ve güvenilir olduğunu resmi olarak tanıması, yani kuruluşun “belge verme yetkisini” onaylamasıdır.
TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) ise, uluslararası akreditasyon çatı kuruluşu IAF‘a üye olarak Türkiye’deki belgelendirme kuruluşlarını akredite eden resmi kurumdur.
Bir belgelendirme firmasının verdiği ISO belgesinin uluslararası geçerliliği, büyük ölçüde bu akreditasyon zincirine bağlıdır.
Bugün ISO 18295 belgesi gibi TÜRKAK akreditasyonu olmayan belgeleri almak istediğinizde bile TÜRKAK akreditasyonuna sahip bir belgelendirme kuruluşunu tercih etmeniz gerekiyor.
ISO Belgesi Eğitimleri
ISO belgesi almak için atılması gereken ilk adım aslında eğitimdir. Genel ve iyi seviyede bir ISO 9001 eğitimi aldığınızda, kafanızdaki pek çok soruya detaylı yanıtlar almış olursunuz.
Belgelendirme öncesinde firmanızın neye ihtiyacı olduğunu netleştirdiğiniz aşama, ISO eğitimleridir. Doğru bir eğitim almadan danışmanlık ve iso dokümantasyon sürecine başlamak, hem zaman hem de kaynak kaybına yol açabilir.
ISO Belgesi Danışmanlığı
Eğitim sonrasındaki adım danışmanlıktır. Eğitimden sonra, ücretli (ISO danışmanlık firmaları) ya da ücretsiz (eğitim sonrasında firmanın kendi çalışanları tarafından) olarak, ISO eğitiminde alınan bilgilerin firmada faaliyete geçirilmesi yani dokümantasyonu ve uygulanması sağlanır.
Bu aşamada önce doküman listeleri oluşturulur ve standart gereklilikleri yerine getirilir. Ardından bu dokümanlar fiilen uygulanır; aksaklıklar tespit edilip revize edilerek sistem sürekli faal ve güncel tutulur. Bu sürece ISO danışmanlığı denir.
ISO Belgesi Zorunluluğu
İhaleler, uluslararası ticaret ve müşteri talepleri; bunlara ihtiyacı olan her firmanın ISO belgesi alması neredeyse zorunludur. Bir firma ihaleye girecekse veya ihracat yapacaksa, ISO belgesi alması genellikle şarttır.
Esas olan ise şudur: müşteri odaklılığa gerçekten değer veren her firma, zorunluluk olmasa bile ISO belgelerini almayı tercih etmelidir.
Çünkü belge, kuruluşun süreçlerini düzenli ve denetlenebilir hale getirdiğinin somut bir kanıtıdır. Nobel Belgelendirme TÜRKAK akreditasyonlu güvenilir ISO belgeleri veren bir kuruluştur.
ISO Belgesi İçin Yol Haritası
- ISO belgelendirme süreci için fiyat teklifi alınması
- ISO eğitimleri
- ISO danışmanlığı
- ISO belgelendirme süreci
- Birinci aşama denetimi
- İkinci aşama denetimi
- Uygunsuzlukların giderilmesi ve ISO belgelendirme