ISO 22000 Belgesi Nedir? TÜRKAK Onaylı Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı ISO 22000 belgesi, gıda zincirinde faaliyet gösteren kuruluşların gıda güvenliği tehlikelerini sistematik biçimde yönetmesini sağlayan ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (GGYS) standardına uygunluğunu gösterir.

Üretimden depolamaya, taşımacılıktan toplu yemek hizmetlerine kadar birçok alanda kullanılabilir.

TÜRKAK akreditasyonu kapsamında belgelendirme almak istiyorsanız yalnızca bir belge satın almaya değil, kuruluşunuzun süreçlerini değerlendiren yetkin bir belgelendirme kuruluşu seçmeye odaklanmalısınız.

Bu rehberde ISO 22000’in ne olduğunu, kimlerin alabileceğini, başvuru şartlarını, HACCP ile ilişkisini, denetim aşamalarını, maliyeti ve TÜRKAK akreditasyonunun nasıl kontrol edileceğini öğreneceksiniz.

ISO 22000 Nedir?

ISO 22000, gıda zincirindeki kuruluşların güvenli gıda üretmek ve sunmak için uygulaması gereken gıda güvenliği yönetim sistemi şartlarını belirleyen uluslararası bir standarttır.

Standardın temel amacı, gıda güvenliğini yalnızca son ürün kontrolüne bırakmadan tehlikeleri süreç boyunca belirlemek, değerlendirmek ve kontrol altında tutmaktır.

ISO 22000; HACCP prensiplerini, ön gereksinim programlarını, sistem yönetimini ve gıda zincirindeki taraflar arasında interaktif iletişimi bir araya getirir. Böylece hammaddenin kabulünden ürünün tüketiciye ulaşmasına kadar gıda güvenliğini etkileyen faaliyetler planlı bir sistem içinde yönetilir.

ISO’nun resmî standardı ISO 22000:2018 olarak yayımlanmıştır. ISO, bu sürümü 2023 yılında yeniden teyit etmiş ve 2024 yılında iklim değişikliğiyle ilgili Amd 1 tadilini yayımlamıştır.

Bu nedenle sisteminizi kurarken yalnızca standart numarasına değil, geçerli değişikliklere ve güncel uygulama şartlarına da dikkat etmelisiniz.

Önemli bir ayrım vardır: ISO 22000 standardı, yönetim sisteminizin hangi şartları karşılaması gerektiğini belirler.

ISO 22000 belgesi ise bağımsız bir belgelendirme kuruluşunun yaptığı değerlendirme sonucunda sisteminizin ilgili şartlara uygun bulunduğunu gösterir.

ISO 22000 Belgesi Ne İşe Yarar?

Gıda güvenliği, yalnızca mevzuata uymak için yerine getirilen bir yükümlülük değildir. Yanlış sıcaklıkta depolanan bir ürün, uygun olmayan bir hammadde veya yetersiz temizlik uygulaması tüketici sağlığını ve işletmenizin itibarını etkileyebilir.

ISO 22000, bu tür tehlikeleri kontrol etmek için sorumlulukları, izleme yöntemlerini ve düzeltici faaliyetleri sistematik hâle getirir.

Kuruluşunuzun ihtiyaçlarına göre ISO 22000 uygulaması şu faydaları sağlayabilir:

Gıda güvenliği risklerinin azaltılması: Biyolojik, kimyasal ve fiziksel tehlikeleri belirleyerek uygun kontrol yöntemleri geliştirmenize yardımcı olur.
Mevzuata uyumun desteklenmesi: Uygulanabilir gıda güvenliği şartlarını belirlemenizi, takip etmenizi ve bunlara uyumunuzu kayıtlarla göstermenizi kolaylaştırır.
İzlenebilirliğin geliştirilmesi: Hammadde, üretim partisi, sevkiyat ve ürün kayıtları arasında bağlantı kurmanıza yardımcı olur.
Operasyonel kontrol: Temizlik, dezenfeksiyon, depolama, üretim ve taşıma süreçlerindeki sorumlulukları netleştirir.
Müşteri güveninin desteklenmesi: Gıda güvenliğini belirli kurallara göre yönettiğinizi müşterilerinize ve iş ortaklarınıza göstermenizi sağlar.
Yeni iş fırsatları: ISO 22000 belgesi talep eden müşterilerin veya tedarik zincirlerinin değerlendirme şartlarını karşılamanıza yardımcı olabilir.

Belgenin tek başına güvenli gıda garantisi vermediğini unutmamalısınız. Sonuç, yönetim sisteminin günlük işleyişine, çalışanların uygulamalarına, izleme kayıtlarına ve belirlenen kontrollerin etkinliğine bağlıdır.

ISO 22000 Belgesini Kimler Alabilir?

Gıda zincirinde doğrudan veya dolaylı faaliyet gösteren kuruluşlar, faaliyetlerinin kapsamına uygun bir gıda güvenliği yönetim sistemi kurarak ISO 22000 belgelendirmesine başvurabilir. Standart, yalnızca büyük gıda fabrikalarına yönelik değildir.

Kuruluşun büyüklüğü ve karmaşıklığı değişse de uygulanabilir şartlar faaliyet kapsamına göre değerlendirilir.

Belgelendirme ihtiyacı doğabilecek başlıca faaliyet alanları şunlardır:

Gıda ve içecek üreticileri: Et, süt, unlu mamuller, konserve, hazır yemek ve içecek üretimi.
Tarım ve yem üreticileri: Tarımsal üretim, yem ve gıda bileşenleriyle ilgili faaliyetler.
Gıda ambalajı üreticileri: Gıdayla temas eden ambalaj ve malzemelerin üretimi.
Depolama ve lojistik firmaları: Gıda depolama, dağıtım, soğuk zincir ve taşımacılık hizmetleri.
Restoranlar ve catering firmaları: Toplu yemek üretimi, servis ve yemek dağıtımı.
Oteller ve yemekhaneler: Gıda hazırlama, pişirme, saklama ve sunum faaliyetleri.
Toptan ve perakende gıda işletmeleri: Gıdaların kabulü, muhafazası, satışı ve dağıtımı.
Destek hizmeti sağlayıcıları: Gıda güvenliğini etkileyen temizlik, sanitasyon ve ilgili hizmetler.

Belgelendirme kapsamı belirlenirken yalnızca şirketinizin faaliyet koduna bakılması yeterli değildir.

Gerçekte yürüttüğünüz faaliyetler, ürünler, prosesler, tesisler ve gıda zincirindeki rolünüz birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin yalnızca paketli ürün depolayan bir işletmenin kontrol ihtiyaçları ile çiğ gıdayı işleyerek tüketime hazır ürün üreten bir tesisin ihtiyaçları aynı olmayacaktır.

TÜRKAK Onaylı ISO 22000 Belgesi Ne Anlama Gelir?

TÜRKAK onaylı ISO 22000 ifadesi, günlük kullanımda çoğunlukla TÜRKAK tarafından akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunun düzenlediği ISO 22000 belgesini anlatmak için kullanılır.

Teknik açıdan doğru ayrım şudur: TÜRKAK, gıda işletmelerine doğrudan ISO 22000 yönetim sistemi belgesi veren kuruluş değildir.

İlgili şartları karşılayan belgelendirme kuruluşlarını, tanımlanmış akreditasyon kapsamları doğrultusunda akredite eder.

TÜRKAK’ın Yönetim Sistemi Belgelendirme Kuruluşları sayfasında ISO 22000 belgelendirme faaliyetleri için ISO/IEC 17021-1 ve ISO 22003-1 şartlarına atıf yapılır.

Bu şartlar, belgelendirme kuruluşunun yönetim sistemi denetimlerini yetkin ve tutarlı biçimde gerçekleştirmesi açısından önemlidir.

Bir teklifin veya belgenin üzerinde TÜRKAK logosu bulunması, tek başına yeterli doğrulama değildir. Başvuru yapmadan önce şu kontrolleri gerçekleştirin:

Kuruluşu arayın: TÜRKAK’ın resmî internet sitesindeki akredite kuruluş arama bölümünü kullanın.
Akreditasyon durumunu kontrol edin: Kuruluşun akreditasyonunun güncel durumunu ve geçerliliğini inceleyin.
Kapsamı doğrulayın: Akreditasyonun ISO 22000 belgelendirmesini kapsadığını kontrol edin. Başka bir standart için alınmış akreditasyon yeterli değildir.
Faaliyet alanınızı karşılaştırın: Kuruluşun kapsamının işletmenizin gıda zincirindeki faaliyetini ve ilgili kategoriyi içerip içermediğini sorun.
Belgelendirme şartlarını yazılı alın: Denetim kapsamını, ücretleri, gözetim koşullarını ve belgenin kullanım şartlarını teklif üzerinden inceleyin.

Önemli: Akreditasyon, belgelendirme kuruluşunun belirli faaliyetlerdeki yetkinliğine ilişkin değerlendirmedir. Kuruluşun her standardı ve her sektörü kapsayan sınırsız bir yetkiye sahip olduğu anlamına gelmez.

ISO 22000 Belgesi Nasıl Alınır?

ISO 22000 belgesi nasıl alınır? sorusunun yanıtı, kuruluşunuzun mevcut gıda güvenliği uygulamalarının değerlendirilmesi ve standardın gerekliliklerine uygun bir yönetim sistemi oluşturulmasıyla başlar. Başvuru ve denetim sürecini aşağıdaki aşamalara ayırabilirsiniz.

1. Mevcut Durum Analizi Yapın

Öncelikle işletmenizin gıda güvenliğini etkileyen tüm faaliyetlerini belirleyin. Hammadde kabulü, üretim, personel hijyeni, depolama, temizlik, ambalajlama ve sevkiyat süreçlerini inceleyin. Mevcut uygulamalarınızı ISO 22000 gereklilikleriyle karşılaştırarak eksiklerinizi ortaya çıkarın.

Bu aşamada amaç, yalnızca eksik prosedürleri listelemek değildir. Gıda güvenliğini etkileyen gerçek sorunları, mevcut kontrolleri ve iyileştirme ihtiyacını belirlemektir.

2. Gıda Güvenliği Yönetim Sistemini Kurun

Analiz sonucunda gerekli süreçleri, sorumlulukları ve kontrol yöntemlerini belirleyin. Üst yönetimin taahhüdünü alın; gıda güvenliği politikası ve hedeflerini oluşturun. Çalışanların görevlerini tanımlayın ve ihtiyaç duydukları eğitimleri planlayın.

Sistemin dokümantasyonu işletmenizin faaliyetleriyle uyumlu olmalıdır. Kullanılmayan veya gerçek uygulamayı yansıtmayan prosedürler hazırlamak yerine süreçlerin nasıl yürütüldüğünü açıkça gösteren dokümanlar oluşturun.

3. Ön Gereksinim Programlarını Uygulayın

Ön gereksinim programları (ÖGP/PRP), güvenli gıda üretimi için gerekli temel hijyen ve çalışma koşullarını oluşturur. Tesis altyapısı, ekipman bakımı, personel hijyeni, temizlik ve dezenfeksiyon, haşere kontrolü, su kalitesi ve atık yönetimi bu programlarla ilişkili konulardır.

Örneğin soğuk depoda sıcaklık takibi yapıyorsanız yalnızca bir form hazırlamanız yeterli değildir. Ölçümün hangi aralıklarla yapılacağını, kabul edilebilir sınırları, sorumlu kişiyi ve uygunsuzluk durumunda hangi işlemin uygulanacağını da belirlemelisiniz.

4. HACCP Ekibini Oluşturun ve Tehlike Analizi Yapın

HACCP sistemi, gıda güvenliği tehlikelerini analiz etmeye ve kontrol önlemlerini belirlemeye dayanır. HACCP ekibi; üretim, kalite, bakım, sanitasyon ve ilgili diğer alanların bilgilerini bir araya getirerek prosesleri değerlendirir.

Analizde biyolojik, kimyasal ve fiziksel tehlikeleri dikkate alın. Mikroorganizma gelişimi, temizlik kimyasalı kalıntısı veya ürüne yabancı madde karışması gibi olasılıkları prosesin koşullarına göre değerlendirin. Ardından tehlikeleri önlemek veya kabul edilebilir düzeye indirmek için uygun kontrol önlemlerini belirleyin.

5. Kritik Kontrol Noktalarını ve İzleme Yöntemlerini Belirleyin

Her tehlike aynı yöntemle kontrol edilmez. Değerlendirme sonucunda kritik kontrol noktaları (KKN/CCP) belirlenebilir. Bu noktalar için kritik limitler, izleme yöntemi, sorumluluklar ve limit aşıldığında yapılacak işlemler tanımlanmalıdır.

Operasyonel ön gereksinim programları (OPRP) da önemli tehlikelerin kontrolünde kullanılabilir. OPRP ile kritik kontrol noktası aynı kavram değildir.

Sınıflandırma, tehlike değerlendirmesine ve kontrol önlemlerinin niteliğine göre yapılmalıdır. Her işletmede mutlaka aynı sayıda kritik kontrol noktası bulunacağı varsayılmamalıdır.

6. İzlenebilirlik ve Acil Durum Planlarını Hazırlayın

Hammadde tedarikçilerini, üretim partilerini ve sevkiyatları birbirine bağlayan bir izlenebilirlik sistemi oluşturun. Gıda güvenliğini etkileyen bir uygunsuzluk ortaya çıktığında hangi ürünlerin etkilendiğini belirleyebilmeniz gerekir.

Ayrıca elektrik kesintisi, soğuk zincirin bozulması, su güvenliği sorunu veya ürün geri çağırma gibi durumlar için müdahale yöntemlerini belirleyin. Planlarınızı uygun aralıklarla test ederek kayıt altına alın.

7. Sistemi Uygulayın ve Kayıtları Oluşturun

Kuralları yalnızca dokümanlarda bırakmayın. Personelin belirlenen uygulamaları günlük faaliyetlerinde gerçekleştirmesini sağlayın. Sıcaklık ölçümleri, temizlik kontrolleri, bakım işlemleri, eğitimler, uygunsuzluklar ve düzeltici faaliyetler gibi ilgili kayıtları tutun.

Kayıtlar, sistemin gerçekten işlediğini gösterebilmelidir. Örneğin bir sıcaklık limitinin aşıldığı kaydedilmişse ürünün nasıl değerlendirildiği ve hangi düzeltici işlemin uygulandığı da izlenebilir olmalıdır.

8. İç Denetim ve Yönetimin Gözden Geçirmesini Gerçekleştirin

İç denetim (iç tetkik), sistemin standarda ve kuruluşunuzun belirlediği kurallara uygunluğunu değerlendirmek için yapılır. Denetim sırasında yalnızca dokümanları değil, gerçek uygulamaları ve kayıtları da inceleyin.

Tespit edilen uygunsuzluklar için neden analizi yapın ve uygun düzeltici faaliyetleri planlayın. Ardından üst yönetim, sistemin performansını, hedeflere ulaşma durumunu, denetim sonuçlarını ve iyileştirme ihtiyaçlarını yönetimin gözden geçirmesi toplantısında değerlendirmelidir.

9. Belgelendirme Kuruluşuna Başvurun

Kuruluşunuzun kapsamına uygun bir belgelendirme kuruluşu seçtikten sonra ISO 22000 belgesi başvurusu yapın. Başvuru sırasında faaliyetlerinizi, tesislerinizi, çalışan sayınızı, vardiyalarınızı, ürünlerinizi ve sistem kapsamınızı doğru bildirin.

Belgelendirme kuruluşu bu bilgiler üzerinden değerlendirme yaparak denetim kapsamını ve süresini belirler. Teklifleri karşılaştırırken yalnızca fiyatı değil, akreditasyon kapsamını, denetim yaklaşımını, raporlama yöntemini ve hizmet koşullarını da inceleyin.

10. Belgelendirme Denetiminden Geçin

Belgelendirme süreci genellikle iki aşamalı ilk denetimden oluşur. İlk aşamada sistem dokümantasyonu, kapsam, hazırlık durumu ve denetim planlaması değerlendirilir.

İkinci aşamada sistemin sahada uygulanması ve standardın gerekliliklerini karşılama durumu incelenir. Uygulamanın ayrıntıları kuruluşun durumuna ve ilgili belgelendirme kurallarına göre değişebilir.

Denetimde uygunsuzluk tespit edilirse gerekli düzeltmeleri ve düzeltici faaliyetleri gerçekleştirmeniz beklenir.

Belgelendirme kararı, denetim bulguları ve ilgili şartlar değerlendirildikten sonra yetkili karar süreci kapsamında verilir. Belge, gerekli şartlar karşılanmadan yalnızca başvuru yapılmış olması nedeniyle düzenlenmez.

ISO 22000 Belgesi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

ISO 22000 belgesi için gerekli belgeler, kuruluşun faaliyet kapsamına, mevcut sistemine ve belgelendirme kuruluşunun başvuru şartlarına göre değişebilir. Başvuru aşamasında istenen belgeler ile yönetim sisteminin uygulanması sırasında oluşturulan kayıtları birbirinden ayırmalısınız.

Başvuru sırasında genellikle aşağıdaki bilgiler ve dokümanlar talep edilebilir:

Kuruluşun ticari unvanı ve iletişim bilgileri.
Faaliyet alanı, ürün ve hizmetlerin tanımı.
Belgelendirme kapsamı ve tesis adresleri.
Çalışan sayısı ve vardiya bilgileri.
Üretim, depolama veya hizmet süreçlerine ilişkin bilgiler.
Varsa mevcut yönetim sistemi belgeleri ve ilgili dokümantasyon.

Sistemin kurulması ve uygulanması sırasında ise faaliyetlere uygun şekilde aşağıdaki doküman ve kayıtlar gerekebilir:

Gıda güvenliği politikası ve hedefleri.
Tehlike analizi ve HACCP planı.
Ön gereksinim programları ve ilgili kontrol kayıtları.
İzlenebilirlik kayıtları ve ürün geri çağırma prosedürleri.
İzleme ve ölçme kayıtları.
İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları.
Uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet kayıtları.
Personel yetkinliği ve eğitim kayıtları.

Bu liste her kuruluş için değişmez bir belge listesi değildir. Faaliyetiniz için gerekli dokümantasyonu, standardın şartlarını ve yürürlükteki mevzuatı dikkate alarak belirlemelisiniz. Gereksiz prosedürler üretmek yerine işleyişinizi kanıtlayan, güncel ve izlenebilir kayıtlar oluşturun.

ISO 22000 Belgesi Fiyatları ve Maliyeti Nasıl Belirlenir?

ISO 22000 belgesi fiyatları, kuruluşun faaliyet kapsamı ve denetim ihtiyacı dikkate alınarak belirlenir. Her işletme için geçerli tek bir fiyat bulunmaz. Aynı sektörde faaliyet gösteren iki işletmenin tesis sayısı, ürün çeşitliliği ve prosesleri farklıysa belgelendirme maliyetleri de değişebilir.

Teklifleri etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

Çalışan sayısı: Denetim için gereken süreyi etkileyebilir.
Faaliyet ve proses çeşitliliği: Üretim, depolama, dağıtım ve diğer faaliyetlerin kapsamı değerlendirilir.
Tesis ve lokasyon sayısı: Birden fazla lokasyonun değerlendirilmesi ek denetim çalışması gerektirebilir.
Gıda zinciri kategorisi: Faaliyet alanının gerektirdiği teknik uzmanlık ve denetim şartları dikkate alınır.
Mevcut sistemin olgunluğu: Sistem hazırlığı ve eksikliklerin giderilmesi için gereken danışmanlık veya iç kaynak maliyetleri değişebilir.
Belgelendirme kapsamı: Denetim süresi ve uygulanacak belgelendirme kuralları bu kapsama göre belirlenir.

Toplam maliyeti hesaplarken yalnızca belgelendirme teklifini değerlendirmeyin. Eğitim, analiz ve ölçümler, ekipman iyileştirmeleri, hijyen altyapısı, personel zamanı ve sistemin sürdürülmesi için gereken kaynaklar da bütçenize dâhil olabilir.

Teklif alırken ilk belgelendirme ücretinin yanı sıra gözetim denetimlerini, belge yenileme koşullarını, seyahat masraflarını ve olası ek denetim ücretlerini de yazılı olarak sorun. Doğrulanmamış sabit fiyatlara veya her kuruluş için aynı maliyetin geçerli olduğu iddialarına güvenmeyin.

ISO 22000 Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır?

ISO 22000 belgesi alma süresi, işletmenizin mevcut hazırlık düzeyine ve sistemin ne kadar kapsamlı olduğuna bağlıdır. Mevcut gıda güvenliği uygulamaları düzenli olan bir işletme ile süreçlerini ilk kez sistematik hâle getiren bir işletmenin hazırlık süresi aynı olmayabilir.

Süreyi etkileyen başlıca unsurlar; mevcut durum analizi, gerekli altyapı iyileştirmeleri, tehlike analizi, çalışan eğitimleri, kayıtların oluşturulması, iç denetim ve belgelendirme denetimindeki bulgulardır. Denetim süresi ise hazırlık süresinden farklıdır ve kuruluşun kapsamına göre belirlenir.

Bu nedenle yalnızca birkaç gün içinde belge alınacağına ilişkin genel vaatleri değerlendirmek yerine, kuruluşunuza özel bir hazırlık ve denetim planı talep edin. Belgelendirme kararı, gerekli şartların karşılandığının değerlendirilmesine bağlıdır.

ISO 22000 Belgesinin Geçerlilik Süresi ve Yenilenmesi

ISO 22000 belgelendirmesinde yaygın uygulama, ilk belgelendirme kararından sonra üç yıllık bir sertifikasyon döngüsüdür.

Bu döngü içinde planlı gözetim denetimleri gerçekleştirilir ve döngünün sonunda yeniden belgelendirme değerlendirmesi yapılır.

Ancak uygulanacak takvimi, belge üzerindeki tarihleri ve ilgili belgelendirme kuruluşunun kurallarını mutlaka kontrol etmelisiniz.

Gözetim denetimi, sistemin belge düzenlendikten sonra da etkin biçimde sürdürüldüğünü değerlendirmeye yardımcı olur.

Yeniden belgelendirme ise yeni döngü için sistemin uygunluğunun değerlendirilmesini içerir. Belgenin geçerliliğinin devam etmesi, kuruluşun gerekli şartları karşılamayı sürdürmesine bağlıdır.

Üretim yönteminizin değişmesi, yeni ürün gruplarının eklenmesi, tesis taşınması veya gıda güvenliğini etkileyen önemli bir proses değişikliği yaşanması durumunda belgelendirme kuruluşunu bilgilendirin.

Böylece kapsamın ve gerekli değerlendirmelerin doğru biçimde ele alınmasını sağlayabilirsiniz.

ISO 22000 ile HACCP Arasındaki Fark Nedir?

HACCP, gıda güvenliği tehlikelerinin analiz edilmesi ve kontrol edilmesi için kullanılan bir yaklaşım ve prensipler bütünüdür.

ISO 22000 ise HACCP prensiplerini daha geniş bir yönetim sistemi içinde ele alır. Bu sistem; liderlik, iletişim, dokümantasyon, ön gereksinim programları, performans değerlendirmesi ve sürekli iyileştirme gibi unsurları da kapsar.

HACCP uygulamasında belirli bir ürünün üretim sürecindeki tehlikelerin nasıl kontrol edileceğine odaklanabilirsiniz.

ISO 22000 uygulamasında ise bu teknik kontrollerin yanında sorumlulukların, hedeflerin, kayıtların, iç denetimlerin ve yönetim süreçlerinin de sistematik biçimde işlemesini sağlarsınız.

Bu nedenle HACCP uygulamalarınızın bulunması, tek başına ISO 22000 belgesine sahip olduğunuz anlamına gelmez.

Mevcut HACCP çalışmalarınızı ISO 22000 sisteminin kurulmasında temel olarak kullanabilirsiniz; ancak standardın diğer uygulanabilir şartlarını da karşılamanız gerekir.

ISO 22000 ile ISO 9001 Arasındaki Fark Nedir?

ISO 9001, kalite yönetim sisteminin şartlarını belirler ve kuruluşun ürün veya hizmet kalitesini, müşteri memnuniyetini ve süreç performansını yönetmesine odaklanır. ISO 22000 ise gıda zincirinde gıda güvenliği tehlikelerinin yönetilmesini merkeze alır.

Gıda üreten bir kuruluş için iso 9001 belgesi, süreç tutarlılığı ve müşteri gerekliliklerinin yönetimi açısından faydalı olabilir. ISO 22000 ise gıda güvenliğine özgü tehlike analizi, hijyen programları, HACCP prensipleri ve izlenebilirlik gibi konuları ele alır.

İki standart da yönetim sistemi yaklaşımından yararlandığı için kuruluşunuzun ihtiyaçlarına göre birlikte uygulanabilir. Bununla birlikte ISO 9001 TÜRKAK, ISO 22000 belgesinin yerine geçmez; her standardın kendi şartları ayrı ayrı karşılanmalıdır.

ISO 22000 ile FSSC 22000 Arasındaki Fark Nedir?

ISO 22000, gıda güvenliği yönetim sistemi için uluslararası bir standarttır. FSSC 22000 ise ISO 22000’i, sektöre uygun ön gereksinim programlarını ve ek program şartlarını bir araya getiren ayrı bir belgelendirme programıdır.

FSSC 22000, belirli gıda zinciri kategorilerinde faaliyet gösteren ve müşterilerinin ya da pazarlarının ek şartlarını karşılaması gereken kuruluşlar için uygun olabilir. Programın gereklilikleri ve geçerli sürümü ayrıca incelenmelidir.

Hangi sistemi seçmeniz gerektiğine karar verirken müşterilerinizin şartlarını, faaliyet kategorinizi, hedef pazarınızı ve tedarik zincirinizin beklentilerini değerlendirin.

ISO 22000 belgesi her durumda FSSC 22000 beklentilerini karşılamaz. Benzer şekilde, bir programın kapsamı ve gereklilikleri diğerinin yerine otomatik olarak geçmez.

ISO 22000 Belgesi Alırken Yapılan Yaygın Hatalar

Belgelendirme sürecinde yaşanan sorunların önemli bir bölümü, sistemin günlük uygulamalardan kopuk kurulmasından kaynaklanır. Aşağıdaki kontroller, hazırlık sürecinizi daha verimli yürütmenize yardımcı olabilir.

Hazır dokümanları doğrudan kullanmak: Başka bir işletme için hazırlanmış prosedürler sizin ürünlerinize ve proseslerinize uygun olmayabilir. Dokümanları gerçek faaliyetlerinize göre uyarlayın.
Tehlike analizini yüzeysel yapmak: Genel bir risk listesi hazırlamak yerine ürün, proses, kullanım amacı ve tehlikelerin ortaya çıkma koşullarını değerlendirin.
İzleme kayıtlarını ihmal etmek: Kontrolün yapıldığını gösterecek kayıtlar oluşturun ve uygunsuzluk durumunda alınan önlemleri belgeleyin.
Personeli sürecin dışında bırakmak: Sistemi yalnızca kalite sorumlusunun görevi olarak görmeyin. Üretimden sevkiyata kadar ilgili çalışanların sorumluluklarını açıklayın.
Akreditasyon kapsamını kontrol etmemek: Belgelendirme kuruluşunun yalnızca adını veya logosunu incelemekle yetinmeyin. İlgili standart ve faaliyet kapsamını doğrulayın.
Belgeyi aldıktan sonra sistemi bırakmak: Gözetim denetimleri ve günlük uygulamalar için gereken kaynakları planlayın. Yönetim sistemini sürekli iyileştirin.

ISO 22000 Belgesi Nereden Alınır? Belgelendirme Kuruluşu Nasıl Seçilir?

ISO 22000 belgesi nereden alınır? Belge, ilgili standarda göre yönetim sistemi belgelendirmesi yapan bir belgelendirme kuruluşuna başvurarak alınır.

TÜRKAK akreditasyonu kapsamında bir belgeye ihtiyacınız varsa kuruluşun güncel akreditasyon durumunu ve ISO 22000 kapsamını resmî kayıtlardan doğrulamalısınız.

ISO 22000 belgesi veren firmalar arasında seçim yaparken aşağıdaki kriterleri kullanın:

ISO 22000 belgelendirmesini kapsayan geçerli bir akreditasyonunun bulunması, gerekiyorsa bu kapsamın resmî kayıtlardan doğrulanabilmesi.
Kuruluşunuzun ürünleri ve faaliyet kategorisi için uygun kapsamın bulunması.
Denetim, raporlama ve belgelendirme karar süreçlerinin açıkça tanımlanması.
İlk belgelendirme, gözetim ve yeniden belgelendirme maliyetlerinin şeffaf olması.
Belgenin geçerlilik koşulları, kapsam değişiklikleri ve şikâyet süreçleri hakkında açık bilgi verilmesi.

Yalnızca en düşük fiyatı sunan firmaya göre karar vermeyin. Belgelendirme kuruluşunun yetkinliği, bağımsızlığı ve akreditasyon kapsamı, alacağınız hizmetin güvenilirliği açısından önem taşır.

ISO 22000 Belgelendirme Süreci İçin Nobel Belgelendirme ile İletişim

ISO 22000 belgelendirmesine hazırlanırken öncelikle işletmenizin faaliyet kapsamını, mevcut gıda güvenliği uygulamalarını ve belgeden beklentinizi netleştirin.

Ardından ihtiyaç duyduğunuz desteğin sistem kurulumu, mevcut durum değerlendirmesi veya belgelendirme sürecine ilişkin bilgilendirme alanlarından hangisini kapsadığını belirleyin.

Nobel Belgelendirme ile iletişime geçmeyi düşünüyorsanız, öncelikle işletmenizin faaliyet alanını ve ISO 22000 belgesinden beklentinizi açıklayabilirsiniz.

Size sunulabilecek hizmetin kapsamını, varsa akreditasyon durumunu, belgelendirme yetkisini, ücretleri ve denetim şartlarını doğrudan kuruluştan doğrulayın.

Özellikle TÜRKAK akreditasyonlu bir belge talep ediyorsanız, hizmet sağlayıcının danışmanlık faaliyeti ile belgelendirme kararını veren kuruluşun görevlerini birbirinden ayırın.

Belgelendirme kararının bağımsız ve yetkili süreçler üzerinden yürütüldüğünden emin olun. Kuruluşun güncel hizmet kapsamı ve akreditasyon bilgileri doğrulanmadan belirli bir hizmetin sunulduğunu varsaymayın.

Sık Sorulan Sorular

ISO 22000 belgesi zorunlu mudur?

ISO 22000 belgelendirmesi her işletme için genel olarak zorunlu değildir. Ancak müşteriler, tedarik zincirleri, ihaleler veya belirli ticari anlaşmalar bu belgeyi şart koşabilir. Ayrıca belge sahibi olmak, işletmenin tabi olduğu gıda güvenliği mevzuatına uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

TÜRKAK ISO 22000 belgesi veriyor mu?

Hayır. TÜRKAK, ilgili şartları karşılayan belgelendirme kuruluşlarını belirli kapsamlar için akredite eder. ISO 22000 belgesini ise belgelendirme denetimini ve karar sürecini yürüten kuruluş düzenler. TÜRKAK akreditasyonu talep ediyorsanız belgelendirme kuruluşunun güncel kapsamını resmî kayıtlardan kontrol edin.

ISO 22000 belgesi almak için HACCP belgesi gerekli midir?

ISO 22000 belgelendirmesi için her durumda önceden ayrı bir HACCP belgesine sahip olmanız gerektiği söylenemez. HACCP prensipleri ISO 22000 sisteminin temel unsurları arasındadır. Önemli olan, tehlike analizi ve ilgili kontrol önlemlerinin standardın şartlarına uygun biçimde uygulanmasıdır.

ISO 22000 belgesi kaç yıl geçerlidir?

Yaygın belgelendirme uygulamasında üç yıllık bir sertifikasyon döngüsü kullanılır. Bu süre içinde gözetim denetimleri yapılır ve döngünün sonunda yeniden belgelendirme değerlendirmesi gerçekleştirilir. Belgenizin üzerindeki geçerlilik tarihlerini ve belgelendirme kuruluşunun şartlarını kontrol etmelisiniz.

ISO 22000 belgesi almak ne kadar sürer?

Hazırlık süresi; işletmenin mevcut uygulamalarına, faaliyet kapsamına, tesis koşullarına ve gerekli iyileştirmelere göre değişir. Belgelendirme denetiminin süresi de kuruluşun kapsamına göre belirlenir. Bu nedenle kesin bir süre için işletmenize özel değerlendirme yapılması gerekir.

ISO 22000 belgesi fiyatı nasıl hesaplanır?

Fiyat; çalışan sayısı, faaliyet kategorisi, proses çeşitliliği, tesis sayısı, denetim süresi ve belgelendirme koşulları gibi faktörlere bağlıdır. Sistem kurulumu, eğitim, ölçüm ve altyapı iyileştirmeleri de toplam maliyeti etkileyebilir. Teklif alırken gözetim ve yeniden belgelendirme ücretlerini de sorun.

Küçük işletmeler ISO 22000 belgesi alabilir mi?

Evet. ISO 22000, gıda zincirindeki kuruluşların büyüklüğünden bağımsız olarak uygulanabilecek şartlar içerir. Küçük işletmeler de faaliyetlerine uygun bir gıda güvenliği yönetim sistemi kurabilir. Sistemin kapsamı, işletmenin gerçek faaliyetleri ve gıda güvenliği riskleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

ISO 22000 belgesi ile FSSC 22000 aynı mıdır?

Hayır. ISO 22000 bir gıda güvenliği yönetim sistemi standardıdır. FSSC 22000 ise ISO 22000’in yanı sıra ilgili ön gereksinim programlarını ve ek program şartlarını içeren ayrı bir belgelendirme programıdır. Seçim yaparken müşteri ve pazar gerekliliklerini dikkate almalısınız.

ISO 22000 belgesi uluslararası geçerliliğe sahip midir?

ISO 22000 uluslararası bir standarttır ve bu standarda göre düzenlenen belgeler farklı ülkelerdeki müşteriler ve iş ortakları tarafından değerlendirilebilir. Ancak belgenin kabulü; belgelendirme kuruluşuna, akreditasyon kapsamına, sözleşme şartlarına ve ilgili pazarın beklentilerine bağlıdır. Her ülkede veya her müşteride otomatik kabul garantisi yoktur.

Sonuç: ISO 22000 Belgesi İçin Doğru Adımları Atın

ISO 22000 belgesi, gıda güvenliğini tesadüflere bırakmadan yönetmek isteyen kuruluşlar için sistematik bir yaklaşım sunar. Başarılı bir belgelendirme süreci; doğru tehlike analizi, etkin ön gereksinim programları, izlenebilir kayıtlar, çalışanların katılımı ve düzenli denetimlerle desteklenir.

TÜRKAK akreditasyonlu bir belge hedefliyorsanız yalnızca belge fiyatını karşılaştırmayın. Belgelendirme kuruluşunun güncel akreditasyonunu, ISO 22000 kapsamını ve işletmenizin faaliyet alanına uygunluğunu doğrulayın.

Ardından mevcut durumunuzu değerlendirerek uygulanabilir bir hazırlık planı oluşturun. Böylece yalnızca bir belge edinmeye değil, gıda güvenliğini günlük faaliyetlerinizin kalıcı bir parçası hâline getirmeye odaklanabilirsiniz.