ISO 45001 Belgesi Nedir? TÜRKAK Onaylı Nasıl Alınır?

ISO 45001 belgesi, bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği risklerini sistematik olarak yönettiğini, yasal yükümlülüklerini izlediğini ve çalışanlarını sürece kattığını gösteren yönetim sistemi belgesidir.

TÜRKAK onaylı ISO 45001 belgesi, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından bu standartta akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunun iki aşamalı denetimiyle alınır.

Belge, yasal İSG yükümlülüklerinin yerine geçmez; onların üzerine bir yönetim katmanı ekler. Bu yazıda belgenin ne olduğunu, kimlerin ihtiyaç duyduğunu ve TÜRKAK onaylı olarak nasıl alındığını anlatıyoruz.

ISO 45001 Belgesi Nedir?

ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi için şartları tanımlayan uluslararası standarttır. Geçerli sürümü ISO 45001:2018’dir ve daha önce kullanılan OHSAS 18001’in yerini almıştır.

Standardın amacı işle ilgili yaralanma ve sağlık bozulmalarını önlemek, güvenli ve sağlıklı çalışma ortamı sağlamaktır.

Standardı diğer yönetim sistemi standartlarından ayıran üç vurgu vardır:

• Çalışanların katılımı ve danışma: Yönetici olmayan çalışanların tehlike belirlemeye, olay incelemesine ve karar süreçlerine katılması açık bir şarttır.
• Kontrol hiyerarşisi: Riskler önce tehlikeyi ortadan kaldırarak, sonra ikame ile, mühendislik önlemleriyle, idari önlemlerle ve en son kişisel koruyucu donanımla azaltılır.
• Yükleniciler ve satın alma: Alt işverenlerin ve dışarıdan alınan hizmetlerin İSG riskleri de sistemin içindedir.

ISO 45001 ile 6331 Sayılı Kanun Arasındaki Fark

En sık sorulan soru, yasal yükümlülükleri yerine getiren bir işyerinin neden ayrıca belge alacağıdır.

ISO 45001, yasal uyumu şart koşar ve denetler; ancak yasal uyum tek başına belge için yetmez. Hedefler, yasal uygunluk değerlendirmesi, iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi ve sürekli iyileştirme standardın eklediği unsurlardır.

ISO 45001 Belgesine Kimler İhtiyaç Duyar?

• İnşaat ve taahhüt firmaları: Yapım işi ihalelerinde ve büyük projelerin alt yüklenici seçiminde.
• Enerji, petrokimya ve madencilik tesislerine hizmet veren yükleniciler: Ön yeterlik formlarının standart sorusudur.
• İmalat sanayi: Ana sanayi firmalarının tedarikçi değerlendirmelerinde.
• Lojistik, temizlik, güvenlik ve tesis yönetimi şirketleri: Hizmet alım ihalelerinde.
• İhracatçılar: Yurt dışı alıcıların sosyal uygunluk ve sürdürülebilirlik değerlendirmelerinde.

İhalelerde hangi belgelerin birlikte istendiğini kamu ihalelerinde en çok istenen ISO belgeleri yazımızda sıraladık.

TÜRKAK Onaylı ISO 45001 Belgesi Nasıl Alınır?

1. Akredite kuruluşun doğrulanması: Belgelendirme kuruluşunun TÜRKAK akreditasyon kapsamında ISO 45001 ve firmanızın sektörünün yer aldığı kontrol edilir. Bkz. TÜRKAK akredite kuruluş arama.
2. Yasal yükümlülüklerin tamamlanması: İSG profesyoneli görevlendirmeleri, risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitimler, sağlık gözetimi ve periyodik kontroller güncel olmalıdır.
3. Kapsam ve bağlam: Kapsanan lokasyonlar, şantiyeler ve çalışan grupları tanımlanır; iç ve dış hususlar ile ilgili tarafların beklentileri belirlenir.
4. Politika, roller ve çalışan katılımı: İSG politikası yayımlanır, sorumluluklar her seviyede atanır, danışma ve katılım mekanizmaları kurulur.
5. Tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi: Rutin ve rutin dışı tüm faaliyetler, yükleniciler ve ziyaretçiler dahil edilir.
6. Yasal şartlar listesi ve uygunluk değerlendirmesi: Geçerli mevzuat belirlenir ve uyum durumu kayıt altına alınır.
7. Hedefler ve operasyonel kontroller: Ölçülebilir hedefler konur; talimatlar, iş izinleri ve yüklenici kontrolleri uygulanır.
8. Acil durum tatbikatları, olay incelemeleri ve ölçümler.
9. İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi.
10. Aşama 1 ve aşama 2 denetimi, ardından belge kararı.

Hangi doküman ve kayıtların zorunlu olduğunu ISO 45001 doküman listesi yazımızda madde madde sıraladık.

ISO 45001 Denetiminde Sahada Nelere Bakılır?

İSG denetimi büyük ölçüde sahada geçer. Denetçi gördüğü her tehlikenin risk değerlendirmesinde karşılığını arar.

• Risk değerlendirmesi ile sahanın uyumu: Sahadaki makine, kimyasal ve faaliyetlerin tamamı değerlendirmede yer alıyor mu?
• Çalışan görüşmeleri: Çalışan yaptığı işin tehlikelerini, acil durumda ne yapacağını ve tehlikeyi kime bildireceğini biliyor mu?
• Kişisel koruyucu donanım: Uygun donanım verilmiş mi, kullanılıyor mu, zimmet kaydı var mı?
• Makine koruyucuları ve acil durdurma: Yerinde ve çalışır durumda mı?
• Periyodik kontroller: Kaldırma ekipmanı, basınçlı kap, elektrik tesisatı ve topraklama raporları güncel mi?
• Yüklenici kontrolü: Sahadaki alt işveren çalışanlarının belgeleri işe başlamadan kontrol edilmiş mi?
• Olay kayıtları: Kazalar ve ramak kala olaylar incelenmiş, kök neden bulunmuş, önlem alınmış mı?
• Yasal uygunluk: Uyum değerlendirmesi yapılmış ve eksikler için plan konmuş mu?

Açık bir yasal ihlal denetimde çoğu zaman majör uygunsuzluk olarak yazılır. Sınıflandırma mantığını majör ve minör uygunsuzluk nedir yazımızda anlattık.

TÜRKAK Onaylı ISO 45001 Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır?

Yasal yükümlülüklerini düzenli yerine getiren bir işyerinde yönetim sistemi unsurlarının eklenmesi genellikle bir ile üç ay sürer. Yasal eksikleri bulunan işyerlerinde önce bu eksiklerin kapatılması gerekir ve süre buna göre uzar. Şantiye bazlı çalışan firmalarda denetim, kapsamdaki faaliyetlerin fiilen yürütüldüğü bir sahada yapılır; aktif şantiyesi olmayan bir dönemde aşama 2 denetimi planlanamaz.

ISO 45001’i Diğer Standartlarla Birlikte Almak

ISO 45001 çoğu zaman ISO 9001 ve ISO 14001 ile birlikte istenir. Üç standardın yapısı aynıdır; doküman kontrolü, iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici faaliyet ve eğitim prosedürleri ortak hazırlanır ve tek denetimde değerlendirilir. Bu yaklaşımın süre ve maliyet etkisini entegre yönetim sistemi kurulumu yazımızda anlattık.

Nobel Belgelendirme ISO 45001 Sürecinde Nasıl Destek Olur?

Nobel Belgelendirme olarak ISO 45001 hedefleyen firmalarla doküman hazırlığından iç tetkik ve dış tetkik süreçlerine, denetim planlamasından belge sürecine kadar her aşamada firmaların yanında yer alıyoruz. Hizmetin kapsamı ISO 45001 belgesi sayfamızda yer alır. Ekibinizin yetkinliği için ISO 45001 baş denetçilik eğitimi programımızı inceleyebilir, firmanıza özel teklif için fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz.

TÜRKAK Onaylı ISO 45001 Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

ISO 45001 belgesi zorunlu mu?

Hayır. Zorunlu olan 6331 sayılı Kanun’un yükümlülükleridir. ISO 45001 belgesi gönüllüdür, ancak ihalelerde ve büyük işverenlerin yüklenici şartlarında sıkça istenir.

OHSAS 18001 belgesi hâlâ geçerli mi?

Hayır. OHSAS 18001 yürürlükten kalkmış, yerini ISO 45001 almıştır. Geçerli belgeler ISO 45001:2018’e göre düzenlenir.

İş güvenliği uzmanı olan işyeri doğrudan belge alabilir mi?

İş güvenliği uzmanının çalışmaları yasal kayıtları karşılar. Belge için bunlara ek olarak politika, hedefler, yasal uygunluk değerlendirmesi, çalışan katılımı, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi gerekir.

Az tehlikeli sınıftaki bir ofis ISO 45001 belgesi alabilir mi?

Evet. Standart her tehlike sınıfına uygulanır. Ofislerde riskler ergonomi, elektrik, yangın, psikososyal etkenler ve saha ziyaretleri üzerinde yoğunlaşır.

Denetim sırasında iş kazası geçmişi belgeyi engeller mi?

Geçmişte kaza yaşanmış olması tek başına engel değildir. Denetçi kazanın incelenip incelenmediğine, kök nedenin bulunup bulunmadığına ve tekrarını önleyecek önlemlerin alınıp alınmadığına bakar.

Sonuç

ISO 45001 belgesi, yasal İSG yükümlülüklerini bir yönetim sistemine dönüştürür; TÜRKAK onayı ise belgenin ihalelerde ve kurumsal müşterilerde kabul edilmesini sağlar. Süreç yasal eksiklerin kapatılmasıyla başlar ve saha ağırlıklı bir denetimle tamamlanır. İşyerinizin hazırlık durumunu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.