ISO 14001 Belgesi Nedir? TÜRKAK Onaylı Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı ISO 14001 belgesi, bir kuruluşun faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkilerini belirlediğini, yasal yükümlülüklerini izlediğini ve çevre performansını iyileştirmek için sistematik çalıştığını gösteren yönetim sistemi belgesidir.

ISO 14001 belgesi, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından bu standartta akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunun iki aşamalı denetimiyle alınır. Bu yazıda belgenin ne olduğunu kısaca açıklıyor, ardından TÜRKAK onaylı belgenin nasıl alındığını ve hazırlıkta en çok zorlanılan konuları anlatıyoruz.

ISO 14001 Belgesi Nedir?

ISO 14001, çevre yönetim sistemi için şartları tanımlayan uluslararası standarttır. Yaygın olarak kullanılan sürümü ISO 14001:2015’tir. Standart belirli bir emisyon değeri ya da atık miktarı şart koşmaz; kuruluşun kendi çevre etkilerini tanımasını, yasal sınırlara uymasını ve kendi koyduğu hedeflere doğru ilerlemesini ister.

Standardın üç temel taahhüdü vardır ve çevre politikasında yer almaları zorunludur: çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi, uygunluk yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve çevre performansının artırılması için sürekli iyileştirme.

ISO 14001 standardının amacını ve işletmeye faydalarını ISO 14001 belgesi nedir yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Bu yazının odağı, belgenin TÜRKAK onaylı olarak nasıl alınacağıdır.

ISO 14001 Belgesine Kimler İhtiyaç Duyar?

İmalat sanayi: Ana sanayi firmaları ve yurt dışı alıcılar tedarikçilerinden çevre yönetim sistemi belgesi ister.
İnşaat, altyapı ve taahhüt firmaları: Yapım işi ihalelerinde yeterlik kriteri olarak yer alır.
Atık toplama, geri kazanım ve bertaraf tesisleri: Sektörün doğası gereği.
Enerji, kimya ve madencilik sektörleri ile bunların yüklenicileri.
İhracatçılar: Avrupalı alıcıların sürdürülebilirlik ve tedarik zinciri değerlendirmelerinde.
Hizmet sektörü: Temizlik, lojistik, tesis yönetimi ve otel işletmeleri hizmet alım ihalelerinde belge sunar.

İhalelerde hangi belgelerin birlikte arandığını kamu ihalelerinde en çok istenen ISO belgeleri yazımızda sıraladık.

TÜRKAK Onaylı ISO 14001 Belgesi Ne Demek?

TÜRKAK belge vermez; belge veren kuruluşları akredite eder. Belgenin TÜRKAK onaylı sayılması için belgelendirme kuruluşunun ISO/IEC 17021-1’e göre akredite edilmiş olması ve akreditasyon kapsamında hem ISO 14001’in hem de firmanızın faaliyet gösterdiği sektörün yer alması gerekir.

Çevre yönetim sistemlerinde sektör kapsamı ayrıca önemlidir, çünkü denetçinin o sektörün çevre boyutlarını ve mevzuatını bilmesi beklenir.

Belgenin üzerinde TÜRKAK akreditasyon markası, akreditasyon numarası ve doğrulama karekodu bulunur. Sorgunun nasıl yapılacağını TÜRKAK akredite kuruluş arama rehberimizde gösterdik.

TÜRKAK Onaylı ISO 14001 Belgesi Nasıl Alınır?

Aşama	Yapılan İş	Çıktı
1. Ön inceleme	Tesisin çevre mevzuatındaki konumunun ve mevcut izinlerin belirlenmesi	Yasal durum raporu
2. Kapsam ve bağlam	Sınırların, iç ve dış hususların, ilgili tarafların tanımlanması	Kapsam dokümanı
3. Çevre boyutları	Faaliyetlerin çevreyle etkileşiminin belirlenmesi ve önemlilerin seçilmesi	Çevre boyut ve etki değerlendirmesi
4. Uygunluk yükümlülükleri	Geçerli mevzuatın ve gönüllü taahhütlerin listelenmesi	Yasal şartlar takip listesi
5. Planlama	Politika, amaçlar, riskler ve fırsatlar	Çevre amaçları ve planları
6. Uygulama	Operasyonel kontroller, eğitim, acil durum hazırlığı	Talimatlar ve kayıtlar
7. Kontrol	Ölçme, uygunluk değerlendirmesi, iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi	Raporlar ve tutanaklar
8. Denetim	Aşama 1 ve aşama 2 belgelendirme denetimi	ISO 14001 belgesi

Hangi doküman ve kayıtların zorunlu olduğunu ISO 14001 doküman listesi yazımızda madde madde sıraladık.

Hazırlıkta En Çok Zorlanılan İki Konu

Çevre Boyutlarının Belirlenmesi

Çevre boyutu, bir faaliyetin çevreyle etkileşime giren unsurudur: boya kabininden çıkan solvent buharı, pres atölyesindeki atık yağ, ofisteki elektrik tüketimi.

Her boyutun bir etkisi vardır: hava kirliliği, toprak kirliliği, doğal kaynak tüketimi. Kuruluş, belirlediği ölçütlere göre bunlardan hangilerinin önemli olduğuna karar verir ve sistemin geri kalanını önemli boyutların üzerine kurar.

Sık yapılan hatalar şunlardır:

yalnızca normal çalışma koşullarını değerlendirip duruş,
devreye alma ve acil durumları atlamak; bakım ve temizlik gibi destek faaliyetlerini unutmak;
tedarikçi ve yüklenici faaliyetlerinden doğan dolaylı boyutları dikkate almamak;
ürünün kullanım ve bertaraf evresini yaşam döngüsü bakışıyla değerlendirmemek.

Yöntem için çevre boyutları prosedürü örneği sayfasına bakabilirsiniz.

Yasal Uygunluğun Kanıtlanması

Standart yasal şartların listelenmesiyle yetinmez; her birine uyulup uyulmadığının dönemsel olarak değerlendirilmesini ve kaydedilmesini ister. Denetçi şu belgeleri görmek ister:

Çevre izin ve lisans belgesi ya da kapsam dışı olduğunu gösteren yazı
Atık beyanları ve lisanslı firmalara teslim kayıtları
Tehlikeli atık geçici depolama alanının uygunluğu
Emisyon ve atıksu ölçüm raporları
Çevre görevlisi ya da çevre danışmanlık hizmeti kayıtları
Kimyasalların güvenlik bilgi formları

Açık bir yasal ihlal, örneğin tehlikeli atığın lisanssız bir firmaya verilmesi, denetimde majör uygunsuzluk olarak yazılır. Sınıflandırmayı majör ve minör uygunsuzluk nedir yazımızda anlattık.

ISO 14001 Denetiminde Denetçi Nelere Bakar?

Denetçi önce tesisi gezer. Atık noktalarını, kimyasal depolarını, bacaları, atıksu deşarj noktalarını ve geçici depolama alanını görür; ardından gördüklerinin çevre boyut değerlendirmesinde yer alıp almadığını kontrol eder.

Çalışanlara kendi işlerinin çevre etkisini ve bir dökülme durumunda ne yapacaklarını sorar. Üst yönetimle çevre amaçlarını ve ayrılan kaynakları görüşür.

Son olarak ölçüm sonuçlarını, uygunluk değerlendirmesini, iç tetkik raporunu ve yönetimin gözden geçirmesi tutanağını inceler.

TÜRKAK Onaylı ISO 14001 Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır?

Çevre izinleri tam ve atık yönetimi düzenli bir tesiste yönetim sistemi unsurlarının kurulması genellikle bir ile üç ay sürer.

Yasal eksikleri bulunan tesislerde süreyi bu eksiklerin giderilmesi belirler; izin başvurusu ya da geçici depolama alanının yapılması gibi işler aylar alabilir. Bu nedenle ilk adım her zaman yasal durumun tespitidir.

ISO 14001’i ISO 9001 ve ISO 45001 ile Birlikte Almak

Üç standart aynı yapıyı kullanır. Doküman kontrolü, iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici faaliyet, eğitim ve satın alma prosedürleri ortak hazırlanır; tek denetimde değerlendirilir. Ayrı ayrı alınmalarına göre toplam denetim süresi ve maliyet düşer.

Hangisinin firmanız için gerekli olduğunu ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 karşılaştırması yazımızda, birlikte kurulumun avantajını entegre yönetim sistemi kurulumu yazımızda anlattık.

Nobel Belgelendirme ISO 14001 Sürecinde Nasıl Destek Olur?

Nobel Belgelendirme olarak ISO 14001 hedefleyen firmalarla doküman hazırlığından iç tetkik ve dış tetkik süreçlerine, denetim planlamasından belge sürecine kadar her aşamada firmaların yanında yer alıyoruz.

Ekibinizin yetkinliği için ISO 14001 baş denetçilik eğitimi programımızı inceleyebilir, firmanıza özel teklif için fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz.

TÜRKAK Onaylı ISO 14001 Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

ISO 14001 belgesi zorunlu mu?

Hayır. ISO 14001 gönüllü bir standarttır. Çevre mevzuatına uyum ise zorunludur. Belge, ihalelerde ve kurumsal müşterilerin tedarikçi şartlarında sıkça istenir.

ISO 14001 belgesini TÜRKAK mı verir?

Hayır. TÜRKAK belge vermez; belgelendirme kuruluşlarını akredite eder. Belgeyi, akreditasyon kapsamında ISO 14001 ve ilgili sektör bulunan belgelendirme kuruluşları düzenler.

Çevre izni olmayan tesis ISO 14001 belgesi alabilir mi?

Tesis çevre izni kapsamında değilse bunu gösteren resmî kanıt yeterlidir. İzne tabi olduğu halde izni bulunmayan tesiste bu durum yasal uygunsuzluktur ve giderilmeden belge alınamaz.

Ofis ortamında çalışan hizmet firması ISO 14001 belgesi alabilir mi?

Evet. Standart her tür kuruluşa uygulanır. Hizmet firmalarında çevre boyutları enerji tüketimi, kâğıt, elektronik atık, araç filosu ve tedarikçi faaliyetleri üzerinde yoğunlaşır.

ISO 14001 belgesi kaç yıl geçerlidir?

Belge üç yıl geçerlidir. Her yıl gözetim denetimi yapılır, üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimiyle yenilenir.

Sonuç

ISO 14001 belgesi çevre etkilerinizi yönettiğinizin kanıtıdır; TÜRKAK onayı ise bu kanıtın ihalelerde ve müşteri değerlendirmelerinde kabul edilmesini sağlar.

Hazırlığın ağırlık merkezi çevre boyutlarının doğru belirlenmesi ve yasal uygunluğun kanıtlanmasıdır. Tesisinizin durumunu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.