İçindekiler
ISO 14001 Çevre Boyutları Prosedürü, firma faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkilerini belirleyip önem-olasılık puanlamasıyla değerlendiren ve önlem alma yöntemini tanımlayan prosedürdür. Aşağıda örnek bir prosedürü ve risk puanlamasının nasıl yapıldığını bulabilirsiniz.
Prosedürün Amacı ve Temel Tanımlar
Bu prosedürün amacı, yapılan her faaliyetin çevre üzerine olabilecek etkilerini belirlemek ve bu etkileri giderecek veya en aza indirecek önlemleri almaktır; uygulanmasından Çevre Yönetim Temsilcisi sorumludur. İki temel kavram burada ayrıştırılır: Çevre Boyutu, kuruluşun faaliyet ve hizmetlerinin çevre ile etkileşime giren unsurlarıdır (örneğin bir üretim sürecinde kullanılan su); Çevre Etkisi ise bu unsurlar sonucunda çevrede ortaya çıkan olumlu veya olumsuz değişikliktir (örneğin su kaynağının azalması). Bu ayrım önemlidir çünkü “boyut” faaliyetin kendisini, “etki” ise sonucunu tanımlar.
Değerlendirme ve Risk Puanlaması
Satış, satın alma, malzeme/hurda/atık depolama, taşıma-nakliye, bakım ve ofis faaliyetleri dahil tüm süreçler için su, atıklar, toprak kirliliği, hammadde-kaynak kullanımı ve gürültü gibi başlıklar altında çevre boyutları Çevre Etki Analiz Formu’nda belirlenir ve Genel Müdür onayına sunulur. Değerlendirme, önem/ciddiyet (1-Çok Hafif ile 5-Çok Ciddi arası) ve olasılık (1-Çok Küçük ile 5-Çok Yüksek arası) puanlarının çarpımıyla yapılır:
| Risk Puanı Aralığı | Risk Seviyesi |
|---|---|
| 15-25 | Yüksek – kabul edilemez risk |
| 8-12 | Orta – ciddi risk |
| 1-6 | Düşük – iyileştirme planlanacak risk |
Önemli ve çok önemli etkiler için Çevre Yönetim Programı hazırlanır ve yılda bir güncellenir; program sorumluları ve bitiş sürelerini de tanımlar. Çevre mevzuatındaki değişiklikler Yönetim Temsilcisi tarafından takip edilerek bir duyuru formuyla ilgili bölümlere dağıtılır.
Denetimde Nasıl Değerlendirilir
- Tüm süreçlerin (ofis dahil) gerçekten değerlendirmeye dahil edilip edilmediği
- Yüksek risk puanlı boyutlar için Çevre Yönetim Programı’nın fiilen hazırlanıp uygulanıp uygulanmadığı
- Puanlamanın tutarlı bir mantıkla yapılıp yapılmadığı, yoksa rastgele mi atandığı
Sık Yapılan Hatalar
En sık görülen hata, yalnızca üretim sahasının değerlendirilip ofis faaliyetlerinin (kağıt tüketimi, elektrik kullanımı vb.) atlanmasıdır. Bir diğer sorun, yüksek risk puanlı bir boyut tespit edildiği halde Çevre Yönetim Programı’nın hiç hazırlanmamasıdır.
Diğer Dokümanlarla İlişkisi
Bu prosedür; Çevre Etki Boyut Analiz Formu, Çevre Yönetim Sistemi Prosedürü ve Bağlam Risk Fırsat Etki Değerlendirme Planı ile doğrudan bağlantılıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çevre Boyutu ile Çevre Etkisi arasındaki fark somut bir örnekle nasıl anlatılır?
Boyut: “boya kullanımı.” Etki: “uçucu organik bileşik emisyonu sonucu hava kalitesinin bozulması.”
Risk puanlaması ne sıklıkla gözden geçirilir?
Çevre Yönetim Programı ile birlikte yılda bir kez, ayrıca önemli bir faaliyet değişikliğinde de gözden geçirilir.
Düşük risk puanlı boyutlar tamamen göz ardı mı edilir?
Hayır, “iyileştirme planlanacak risk” olarak sınıflandırılır; yalnızca öncelik sırası daha düşüktür.
Ofis faaliyetleri gerçekten önemli boyutlar doğurabilir mi?
Evet, kağıt/enerji tüketimi ve elektronik atık gibi konular toplamda önemli bir çevresel etki oluşturabilir.
Bu prosedür her yıl aynı sonuçları mı verir?
Hayır, kuruluşun faaliyetleri, mevzuat veya çevresel koşullar değiştikçe puanlar ve öncelikler de değişebilir.