TÜRKAK Yetkisi Askıya Alınan ya da İptal Edilen Firmaların Düzenlediği Belgeler Geçerli midir?

ISO belgesi alan firmaların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “Belgemi aldığım kuruluşun TÜRKAK akreditasyonu askıya alındı veya iptal edildi. Elimdeki belge hâlâ geçerli mi?” Bu soru, özellikle kamu ihalesine hazırlanırken, büyük bir müşterinin tedarikçi denetiminden geçerken ya da ihracat yaparken birden kritik hâle gelir.

Kısa cevap: Duruma göre değişir. Akreditasyonun askıya alınması ile iptal edilmesi aynı sonucu doğurmaz. Belgenizin hangi tarihte düzenlendiği, askının hangi kapsamı etkilediği ve kuruluşun sonraki adımları da belirleyicidir. Bu rehberde Nobel Belgelendirme olarak konuyu tüm yönleriyle ele alıyor, belgenizi korumak için atmanız gereken adımları sıralıyoruz.

Özetle:

Askıya alma: Askı tarihinden önce düzenlenmiş belgeler genellikle geçerliliğini korur. Ancak kuruluş askı süresince ilgili kapsamda akreditasyon logolu yeni belge düzenleyemez.
İptal (geri çekme): İptal tarihinden itibaren kuruluşun verdiği belgeler akreditasyonlu sayılmaz. Belgenin akreditasyonlu statüsünü korumak için başka bir akredite kuruluşa transfer gerekir.
Askı süresinde düzenlenen belgeler: Askıdaki kapsamda TÜRKAK logosuyla düzenlenmiş belge akreditasyonlu kabul edilmez.

Önce Temel Kavramlar: Akreditasyon ve TÜRKAK

Akreditasyon, bir belgelendirme kuruluşunun belge verme işini uluslararası standartlara (ISO belgelendirme için ISO/IEC 17021-1) uygun ve yetkin biçimde yaptığının bağımsız bir otorite tarafından onaylanmasıdır. Türkiye’de bu otorite Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK)’tur. Konuya yeniyseniz önce akreditasyon nedir ve TÜRKAK nedir yazılarımıza göz atabilirsiniz.

TÜRKAK, akredite ettiği kuruluşları düzenli olarak denetler. Kuruluş şartlara uymazsa TÜRKAK; uyarı, kapsam daraltma, askıya alma ya da iptal yaptırımı uygulayabilir. Bu kararlar belgelendirme kuruluşunu doğrudan etkiler. Dolaylı olarak da o kuruluştan belge almış her firmayı ilgilendirir.

Askıya Alma ile İptal Arasındaki Fark

Belgenizin durumunu doğru değerlendirmek için bu iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir:

Kriter	Akreditasyonun Askıya Alınması	Akreditasyonun İptali (Geri Çekilmesi)
Niteliği	Geçici bir yaptırımdır. Eksiklikler giderilirse akreditasyon geri verilir.	Kalıcı bir yaptırımdır. Kuruluşun akreditasyonu sona erer.
Kapsam	Tüm kapsamı ya da yalnızca belirli standartları/sektörleri (kısmi askı) etkileyebilir.	Tüm kapsamı ya da belirli bir standardı kapsayabilir.
Yeni belge düzenleme	Askıdaki kapsamda akreditasyonlu yeni belge, kapsam genişletme ve yeniden belgelendirme yapılamaz.	İlgili kapsamda akreditasyonlu belge düzenlenemez.
Mevcut belgeler	Askı öncesi düzenlenen belgeler kural olarak geçerliliğini korur.	Belgeler akreditasyonlu statüsünü kaybeder. Transfer için genellikle sınırlı bir süre tanınır.
Firmaya önerilen adım	Durumu yakından izleyin, kuruluştan yazılı bilgi isteyin, B planı hazırlayın.	Vakit kaybetmeden akredite bir kuruluşa transfer sürecini başlatın.

Akreditasyonu Askıya Alınan Kuruluşun Belgeleri Geçerli mi?

1. Askı tarihinden önce düzenlenmiş belgeler

Askı kararı, kuruluşun ileriye dönük akredite faaliyetlerini durdurur. Bu yüzden askı tarihinden önce usulüne uygun düzenlenmiş belgeler, kural olarak geçerlilik süresinin sonuna kadar akreditasyonlu kabul edilmeye devam eder. Ancak dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:

Askı süresinde kuruluş akreditasyonlu gözetim denetimi yapamayabilir. Gözetim denetimi zamanında yapılmazsa belgeniz askıya alınma riskiyle karşı karşıya kalır. Ayrıntılar için yıllık gözetim denetimi rehberimize bakabilirsiniz.
Belgenizin süresi doluyorsa kuruluş askı süresince akreditasyonlu yeniden belgelendirme yapamaz. Bu konuda ISO belgesi yenileme süreci yazımız yol gösterici olacaktır.
Askı uzarsa ya da iptale dönüşürse belgeniz de etkilenir. Askı, çoğu zaman bir uyarı sinyalidir.

2. Askı süresinde düzenlenen belgeler

Askıdaki kapsamda, askı süresi içinde TÜRKAK akreditasyon markası kullanılarak düzenlenen bir belge akreditasyonlu kabul edilmez. Böyle bir belge kamu ihalelerinde, tedarikçi değerlendirmelerinde ve resmi başvurularda geçersiz sayılabilir. Ayrıca akreditasyon markasının hatalı kullanımı da söz konusu olur. Belgenizdeki düzenleme tarihini askı kararının tarihiyle mutlaka karşılaştırın.

3. Kısmi askı (kapsam bazlı askı)

TÜRKAK bazen kuruluşun tüm akreditasyonunu değil, yalnızca bir standardı (örneğin ISO 22000) ya da belirli sektör kodlarını (EA/NACE kodları) askıya alır. Bu durumda kuruluşun diğer kapsamlarda verdiği belgeler etkilenmez. Örneğin kuruluşun yalnızca gıda kapsamı askıdaysa, aynı kuruluştan aldığınız ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesi akreditasyonlu kalmaya devam edebilir. Belgenizdeki standart ve sektör kodunun, askıdaki kapsamla örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmek bu yüzden önemlidir.

Akreditasyonu İptal Edilen Kuruluşun Belgeleri Geçerli mi?

İptal, askıdan çok daha ağır bir sonuç doğurur. Akreditasyon geri çekildiğinde kuruluş, ilgili kapsamda akredite belge düzenleme yetkisini tamamen kaybeder. Bunun firmanız açısından anlamı şudur:

Belgeniz kâğıt üzerinde hâlâ bir “sertifika” olarak dursa da artık akreditasyonlu bir belge değildir. Bu nedenle akreditasyon şartı aranan yerlerde geçerli kabul edilmez.
Uluslararası uygulamada (IAF MD 2 dokümanı) bu tür durumlar için belgenin başka bir akredite kuruluşa transfer edilmesine imkân tanınır. Transfer için verilen süre sınırlıdır ve ilgili akreditasyon kurumunun kararıyla belirlenir.
Transfer süresi kaçırılırsa firma genellikle sıfırdan, yani ilk belgelendirme denetimiyle yeniden belge almak zorunda kalır. Bu da hem zaman hem maliyet kaybı demektir.

Akreditasyonlu ve akreditasyonsuz belge arasındaki farkları merak ediyorsanız TÜRKAK akreditasyonlu ISO belgesi ile akreditasyonsuz belge arasındaki farklar yazımızı okumanızı öneririz.

Belgenizin Durumunu Nasıl Kontrol Edersiniz?

Belgenizin akreditasyon durumunu birkaç dakika içinde kendiniz doğrulayabilirsiniz:

Belgedeki bilgileri not edin: Belgelendirme kuruluşunun adı, akreditasyon numarası (genellikle TÜRKAK logosunun altında yer alır), standart, kapsam, düzenleme ve geçerlilik tarihleri.
TÜRKAK’ın akredite kuruluş listesini sorgulayın: TÜRKAK’ın resmî internet sitesindeki akredite kuruluşlar bölümünde kuruluşun durumunu (aktif, askıda, iptal) ve akreditasyon kapsamını görebilirsiniz. Adım adım anlatım için TÜRKAK akredite kuruluş arama nasıl yapılır rehberimize göz atın.
Kapsamı karşılaştırın: Belgenizdeki standart ve sektör kodunun, kuruluşun akreditasyon kapsamında yer aldığından emin olun.
Tarihleri karşılaştırın: Askı veya iptal kararının tarihini belgenizin düzenleme tarihiyle karşılaştırın.
Belgelendirme kuruluşunun belge sorgulama sistemini kullanın: Güvenilir kuruluşlar, belge numarasıyla doğrulama yapılabilen bir sorgulama ekranı sunar. Ayrıca IAF CertSearch veritabanından da kontrol yapabilirsiniz.
Kuruluştan yazılı bilgi isteyin: Akreditasyon durumunu ve belgenize etkisini resmî bir yazıyla teyit ettirin.

Gerçek bir akredite kuruluşu sahte ya da yanıltıcı beyanlardan ayırt etmenin diğer yollarını TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşu nasıl anlaşılır yazımızda detaylı olarak anlattık.

Belgeniz Etkilendiyse Ne Yapmalısınız?

Belgelendirme kuruluşunuzun akreditasyonu askıya alındıysa ya da iptal edildiyse paniğe gerek yok, ancak hızlı hareket etmek gerekir:

Mevcut durumu tespit edin. Askı mı, iptal mi? Tüm kapsam mı, kısmi mi? Belgeniz hangi tarihte düzenlendi?
Belge bağımlılıklarınızı listeleyin. Yaklaşan ihale, müşteri denetimi, bayilik ya da ihracat başvurusu gibi belgenin şart olduğu süreçleri belirleyin.
Akredite bir kuruluşa transfer başvurusu yapın. Transfer sürecinde yeni kuruluş; mevcut belgenizi, son denetim raporlarınızı ve açık uygunsuzluklarınızı inceler. Geçerli bir belgede transfer, genellikle sıfırdan belgelendirmeye göre çok daha hızlı ve ekonomiktir.
Dokümantasyonunuzu güncel tutun. Transfer veya yeniden belgelendirme denetiminde yönetim sisteminizin eksiksiz çalıştığını göstermeniz gerekir. Mevcut doküman eksiklerinin belirlenmesi hizmetimizle bu süreci hızlandırabilirsiniz.
Paydaşlarınızı bilgilendirin. Belgenizi sunduğunuz müşteri ve kurumlara durumu ve aldığınız aksiyonları şeffaf biçimde iletin.

Kamu İhaleleri ve İhracat Açısından Riskler

Kamu ihalelerinde istenen kalite ve yönetim sistemi belgelerinin, TÜRKAK ya da TÜRKAK’ın karşılıklı tanınma anlaşması imzaladığı akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş kuruluşlarca düzenlenmesi aranır. Akreditasyonu iptal edilmiş bir kuruluşun belgesiyle ihaleye girmek, teklifinizin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Hangi belgelerin ihalelerde öne çıktığını kamu ihalelerinde en çok istenen ISO belgeleri yazımızda bulabilirsiniz.

İhracatta da durum farklı değildir. Yabancı alıcılar ve tedarikçi denetçileri, belgeyi düzenleyen kuruluşun akreditasyon durumunu çoğu zaman IAF veritabanları üzerinden kontrol eder. Geçersiz bir akreditasyon, ticari güven kaybına ve sipariş iptallerine kadar uzanabilir. İhracatçılar için hazırladığımız CE ve ISO belgelendirme rehberi bu konuda ek bilgiler içerir.

Bu Riskle Karşılaşmamak İçin Belgelendirme Kuruluşunu Nasıl Seçmelisiniz?

Kuruluşun akreditasyonunu ve kapsamını belge almadan önce TÜRKAK listesinden doğrulayın.
Piyasa ortalamasının çok altında fiyat ve “denetimsiz, birkaç günde belge” gibi vaatlere karşı dikkatli olun. Bu tür kuruluşlar akreditasyon yaptırımlarıyla daha sık karşılaşır.
Kuruluşun online belge sorgulama sistemi olup olmadığını kontrol edin.
Kuruluşun geçmişte askı ya da iptal kararı alıp almadığını araştırın.
Bir uzmandan destek alın.

Bu konuda daha kapsamlı bir kontrol listesi için ISO belgesi veren firmalar nasıl seçilir ve ISO belgesi alırken nelere dikkat edilmeli yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Güncel kuruluş bilgileri için TÜRKAK onaylı kuruluşlar sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Akreditasyonu askıya alınan kuruluşun verdiği belge ihalede kullanılabilir mi?

Belge askı tarihinden önce düzenlenmişse ve askıdaki kapsamın dışında kalıyorsa genellikle kullanılabilir. Ancak ihale komisyonları belgeyi düzenleyen kuruluşun güncel akreditasyon durumunu sorgulayabilir. Risk almamak için ihale öncesinde durumu yazılı olarak teyit ettirmenizi öneririz.

Akreditasyonu iptal edilen kuruluştan aldığım belgeyi transfer edebilir miyim?

Evet. Belgeniz geçerlilik süresi içindeyse ve askıya alınmamışsa, başka bir akredite kuruluşa transfer edilebilir. Transfer için tanınan süre sınırlıdır, bu yüzden iptal kararını öğrenir öğrenmez süreci başlatmanız gerekir.

Transfer ettiğimde belge süresi sıfırlanır mı?

Hayır. Transferde belgelendirme döngüsü genellikle mevcut belgenin geçerlilik tarihleri esas alınarak devam eder. Döngü sona erdiğinde yeni kuruluş yeniden belgelendirme denetimi yapar. ISO belgelerinin geçerlilik süresi hakkında bilgi için ISO belgesi kaç yıl geçerlidir yazımızı okuyabilirsiniz.

Belgemde TÜRKAK logosu yoksa ne anlama gelir?

Belgede akreditasyon markası ve numarası yoksa belge büyük olasılıkla akreditasyonsuz bir belgedir. Ya da başka bir ülkenin akreditasyon kurumu tarafından akredite edilmiş bir kuruluşa ait olabilir. Her iki durumda da belgenin hangi kurum tarafından, hangi kapsamda akredite edildiği mutlaka doğrulanmalıdır.

Askı kalkarsa belgem otomatik olarak düzelir mi?

Askı öncesi düzenlenmiş ve geçerliliğini koruyan belgeler için ek bir işlem gerekmez. Askı süresinde kaçırılan gözetim veya yenileme denetimleri ise, askının kalkmasının ardından ilgili kurallara göre planlanmalıdır.

Belgenizi Güvence Altına Alın

Belgelendirme kuruluşunuzun akreditasyon durumu konusunda tereddüt yaşıyorsanız ya da belgenizi akredite bir kuruluşa taşımanız gerekiyorsa Nobel Belgelendirme uzman ekibi yanınızda. Mevcut belgenizi inceliyor, transfer veya yeniden belgelendirme seçeneklerini sizin için netleştiriyor ve süreci baştan sona takip ediyoruz.

👉 Ücretsiz belgelendirme fiyat teklifi alın ya da bizimle iletişime geçin. Sunduğumuz tüm belgelendirme hizmetlerini ve danışmanlık hizmetlerini inceleyebilirsiniz.