TÜRKAK Nedir? Türk Akreditasyon Kurumu Rehberi

TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) Hakkında Detaylı Bilgiler

Türkiye’de üretilen bir ürünün, yapılan bir testin ya da verilen bir belgenin tüm dünyada geçerli olmasını sağlayan en kritik kurum TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu)‘tır.

Günümüz uluslararası ticaretinde standartlara uygunluk ve teknik güvenilirlik her şeyin önünde gelir. Bu güven zincirinin Türkiye’deki tek resmi garantörü ise TÜRKAK’tır.

İşte kuruluşundan işleyişine, uluslararası geçerliliğinden sunduğu hizmetlere kadar TÜRKAK hakkında en kapsamlı ve adım adım rehber:

Adım 1: TÜRKAK Nedir?

TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu); laboratuvarların, belgelendirme ve muayene kuruluşlarının teknik yeterliliklerini, bağımsızlıklarını ve tarafsızlıklarını uluslararası standartlara göre denetleyen, onaylayan ve sürekli gözetim altında tutan ulusal akreditasyon organıdır.

Kısacası TÜRKAK bir “denetleyicileri denetleme” kurumudur.

• Firmaları kim denetler? Belgelendirme kuruluşları (ISO belgesi veren firmalar, test laboratuvarları vb.).
• Belgelendirme kuruluşlarını kim denetler? TÜRKAK.

TÜRKAK kendisi doğrudan firmalara ISO 9001 veya ürün sertifikası vermez; bu sertifikaları verecek yetkili kuruluşlara “akreditasyon (yetkinlik onayı)” verir.

Adım 2: TÜRKAK Ne Zaman ve Nasıl Kuruldu?

TÜRKAK, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile yaptığı Gümrük Birliği Anlaşması sonrası teknik engelleri kaldırmak ve Türk ürünlerinin küresel pazarda serbestçe dolaşımını sağlamak amacıyla kurulmuştur.

• Kuruluş Tarihi: 27 Ekim 1999
• Yasal Dayanak: 4457 sayılı “Türk Akreditasyon Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun” ile faaliyete geçmiştir.
• Bağlı Bulunduğu Kurum: TÜRKAK, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu tüzel kişiliğidir. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile ilgilidir (Dışişleri Bakanlığı Bağlı Kuruluşudur).
• Merkezi: Ankara’dadır.

Adım 3: TÜRKAK’ın Temel Görevleri ve Amacı Nedir?

TÜRKAK’ın ana varlık sebebi, Türkiye’deki uygunluk değerlendirme altyapısını uluslararası seviyeye çıkarmaktır.

1. Akreditasyon Hizmeti Sunmak: Laboratuvarlar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının başvurularını değerlendirmek ve kriterleri karşılayanları akredite etmek.
2. Uluslararası Tanınırlık Sağlamak: Taraf olduğu uluslararası anlaşmalar (EA, IAF, ILAC) ile Türkiye’de verilen belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlamak.
3. Sürekli Gözetim ve Denetim: Akredite ettiği kuruluşları belirli aralıklarla haberli veya habersiz denetleyerek kalitenin düşmesini engellemek.
4. Standardizasyonu Korumak: Haksız rekabeti ve yetersiz/sahte belgelendiricilerin piyasayı yanıltmasını önlemek.

Adım 4: Akredite Edilen Alanlar (TÜRKAK Hangi Kuruluşları Onaylar?)

TÜRKAK, uluslararası ISO/IEC standartlarına göre farklı alanlardaki kurumları akredite eder:

• Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarları (ISO/IEC 17025): Ürün testleri ve ölçüm cihazı kalibrasyonu yapan yerler.
• Tıbbi Laboratuvarlar (ISO 15189): Hastane ve analiz laboratuvarları.
• Yönetim Sistemleri Belgelendirme Kuruluşları (ISO/IEC 17021-1): ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO 27001 gibi belgeleri düzenleyen firmalar.
• Ürün ve Hizmet Belgelendirme Kuruluşları (ISO/IEC 17065): CE işareti, helal belgelendirme veya organik tarım belgesi veren yapılar.
• Personel Belgelendirme Kuruluşları (ISO/IEC 17024): Mesleki yeterlilik belgeleri veren kurumlar.
• Muayene Kuruluşları (ISO/IEC 17020): Araç muayene, asansör kontrolü, bina sağlamlık raporu düzenleyen organlar.

Adım 5: Küresel Geçerlilik – EA, IAF ve ILAC Birlikleri

TÜRKAK’ın verdiği bir onay, yalnızca Türkiye sınırlarında kalmaz. TÜRKAK, küresel akreditasyon çatı örgütlerinin tam üyesidir ve Karşılıklı Tanınma Anlaşmalarına (MLA / MRA) imza atmıştır:

• EA (European co-operation for Accreditation): Avrupa Akreditasyon Birlikleri üyesidir.
• IAF (International Accreditation Forum): Yönetim sistemleri ve ürün belgelendirmede dünya genelindeki en büyük çatı kuruluştur.
• ILAC (International Laboratory Accreditation Cooperation): Laboratuvar ve muayene akreditasyonunda küresel otoritedir.

“Bir defa test edildi, her yerde geçerli” ilkesi uyarınca TÜRKAK akreditasyonlu bir kuruluştan alınan belge tüm dünyada resmi olarak tanınır.

Adım 6: TÜRKAK Akreditasyonu Neden Bu Kadar Önemlidir?

• İhracatta Bürokrasiyi Kaldırır: Türk ihraç ürünleri yurt dışına gittiğinde tekrar test edilmek zorunda kalmaz; zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.
• Kamu İhalelerinde Ön Şarttır: Türkiye’deki kamu ihalelerinin neredeyse tamamında sunulan ISO ve kalite belgelerinin TÜRKAK onaylı olması şart koşulur.
• Güven ve Prestij: Tüketiciler ve kurumsal alıcılar nezdinde ürün veya hizmetin gerçek uluslararası kriterlere uygun olduğunu kanıtlar.
• Sahte / Geçersiz Belgelerin Önüne Geçer: Piyasada “akreditasyonsuz” veya kâğıt üzerinde dağıtılan yetkisiz ISO belgelerinden işletmeleri korur.

Özet: TÜRKAK Özellik Tablosu