İçindekiler
ISO 22000 Bağlam Risk ve Fırsat Değerlendirme Talimatı, risk kayıt tablosundaki her bir alanın (proses, ilgili taraf, riskin tanımı, olasılık, şiddet, risk puanı vb.) nasıl doldurulacağını madde madde açıklayan uygulama talimatıdır. Bu yazıda talimatın amacını, açıkladığı alanları ve ISO 22000 denetiminde bu tür doldurma talimatlarının neden ayrı bir doküman olarak tutulduğunu ele alıyoruz.
ISO 22000 Bağlam Risk ve Fırsat Değerlendirme Talimatının Amacı Nedir?
Bu talimat, Bağlam Risk Fırsat Etki Değerlendirme Planı’nın tutarlı ve doğru şekilde doldurulmasını sağlamak amacıyla, plandaki her sütunun nasıl yorumlanması ve doldurulması gerektiğini açıklar. Birden fazla bölüm liderinin aynı tabloyu farklı yorumlarla doldurması, risk puanlarının kuruluş genelinde karşılaştırılamaz hale gelmesine yol açar; bu talimat tam olarak bu tutarsızlığı önlemek için hazırlanmıştır.
Talimatta Açıklanan Alanlar Nelerdir?
- Riskin Tanımı: düzeltici faaliyet sonucu, iç/dış tetkik bulgusu, kurumsal tecrübe, müşteri/tedarikçi geri bildirimi veya personel önerisi kaynaklı olabilir; net, ölçülebilir ve GGYS işleyişiyle ilintili olmalıdır
- Bağlam İç-Dış Hususu: riskin kaynağının veya sonucunun kuruluş içinden mi dışından mı geldiğini belirtir
- Olasılık: riskin tanımlanmış zaman aralığında tekrarlanma olasılığı (1-5 arası puan)
- Şiddet: riskin gerçekleşmesi durumunda ilgili prosesi ve etkileşimde olduğu diğer prosesleri ne ölçüde etkileyeceği; hem ana prosesin doğrudan puanını hem ilişkili proseslerin ortalama etkisini içerir
- Risk Puanı: olasılık ve şiddet puanlarının çarpımı; sonuç Düşük, Kabul Edilebilir, Yüksek veya Çok Yüksek sınıflarından biriyle eşleştirilir
- İlgili Prosesler: ana riskin merkezindeki prosese girdi/çıktı sağlayan ve etki puanının ortalamasını etkileyen diğer prosesler
- Fırsat: risk analizi yapılırken eşzamanlı olarak değerlendirilen, riskin karşıtı niteliğindeki iyileştirme potansiyeli
- Aksiyon Planı ve Sorumlu: riskin kontrol altına alınması için planlanan faaliyet ve bu faaliyetten sorumlu kişi/kişiler; ancak risk-fırsat analiz ekibinin onayıyla değiştirilebilir
- Yeni Olasılık / Yeni Şiddet / Yeni Risk Puanı: aksiyon sonrası riskin ne ölçüde kontrol altına alındığını gösteren ikinci değerlendirme
“İlgili Prosesler” alanının ayrıca açıklanması özellikle önemlidir; bir risk tek bir prosesi değil, girdi-çıktı ilişkisi içindeki diğer prosesleri de etkileyebilir, bu nedenle şiddet puanı yalnızca ana prosesin değil ilişkili proseslerin ortalama etkisini de yansıtmalıdır. Bu ayrım yapılmadan hesaplanan bir risk puanı, gerçek etkiyi olduğundan düşük gösterebilir.
Denetimde Ne Değerlendirilir?
Denetçiler genellikle doldurulmuş risk planındaki birkaç satırı seçerek, bu talimatta tanımlanan kriterlere göre doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını (örneğin olasılık/şiddet puanlarının tutarlılığını) sorgular. Bu talimat, ISO 22000 belgesi denetimlerinde risk değerlendirme metodolojisinin tutarlı ve tekrarlanabilir şekilde uygulandığının kanıtıdır.