İçindekiler
“Görünmeyen İhracat” ve Kendi Belgesiyle Satmak
Diyarbakır Mermeri ve Doğal Taş
Irak Pazarı: Diyarbakır’ın En Yakın Müşterisi
Turizm ve Hizmet: Diyarbakır’da ISO 27001 ve ISO 10002
Diyarbakır İlçelerine Göre Belgeler
Diyarbakırlı İşletmelerin Soruları
Diyarbakır’da TÜRKAK onaylı ISO belgesi nereden alınır?
Aracı firmaya satış yapan üretici doğrudan ihracata nasıl geçer?
Mermer firması hangi belgeleri almalı?
Son güncelleme: 9 Kasım 2026
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası verilerine göre şehrin ihracatı 2025’te %13,5 artışla 275,6 milyon dolara yükseldi. Ticaret Bakanlığı yetkilileri ise bu rakamın şehrin gerçek potansiyelini yansıtmadığını vurguluyor. Diyarbakır’da üretilip başka illerdeki firmalar üzerinden ihraç edilen ürünler hesaba katıldığında rakam belirgin şekilde büyüyor. Şehrin hedefi 1 milyar dolar. En güçlü pazar Irak: 2025’in ilk on ayında Irak’a yapılan ihracat 120 milyon doları aştı.
Diyarbakır’ın ihracatını mermer, tekstil, gıda, inşaat malzemesi ve tarım ürünleri taşıyor. Şehrin ihracatını kendi adıyla büyütmesi için atılacak adımların başında, Diyarbakırlı üreticinin kendi belgesiyle doğrudan alıcıya ulaşması geliyor. Bu sayfa iso belgesi diyarbakır arayan işletmelere bu yolu anlatıyor.
Diyarbakır için özet
- Kim veriyor? Kayapınar’dan Bismil’e, OSB’den Ergani’deki ocaklara kadar Nobel Belgelendirme; TÜRKAK onaylı belge, kurulum desteği ve eğitim.
- Mermer ve doğal taşta: CE işareti, ISO 9001, ISO 45001.
- Irak’a satış yapan üreticide: ISO 9001 ve ürüne göre ilgili belgeler.
- Gıda ve tarımda: HACCP, ISO 22000, Helal.
- Bütçe: Çalışan sayısına göre değişiyor; ortalama 15.000–35.000 TL. Kayıtları hazır işletmede süreç kısa.
“Görünmeyen İhracat” ve Kendi Belgesiyle Satmak
Diyarbakır’daki pek çok üretici, ürününü Gaziantep’teki, Mersin’deki ya da İstanbul’daki bir ihracatçı firmaya satıyor. Ürün yurt dışına o firmanın adıyla çıkıyor. Bu model üreticiye düzenli sipariş sağlıyor, ama kârın önemli bir kısmı aracıda kalıyor. Doğrudan ihracata geçmek isteyen bir Diyarbakır firması, yurt dışındaki alıcıyla ilk görüşmede belge dosyasını sunmak zorunda.
| Diyarbakır ürünü | Bugün kime satıyor? | Doğrudan ihracatta istenen belge |
|---|---|---|
| Mermer blok ve plaka | Başka illerdeki işleme fabrikaları | CE (işlenmiş ürün), ISO 9001 |
| Konfeksiyon ve tekstil | Fason veren markalar, aracı ihracatçılar | ISO 9001, ISO 45001 |
| Un, bulgur, mercimek, karpuz | Toptancılar, başka illerdeki paketleyiciler | HACCP, ISO 22000, Helal |
| Plastik, ambalaj, inşaat malzemesi | Irak’taki müteahhit ve toptancılar | ISO 9001, ürüne göre CE |
Bu tablodaki her satırda temel belge aynı: ISO 9001 kalite yönetimi. Diyarbakırlı üretici bu belgeyle aracıya bağımlılığını azaltabilir ve alıcıyla doğrudan sözleşme yapabilir.
Diyarbakır Mermeri ve Doğal Taş
Diyarbakır ve çevresindeki ocaklar, kendine özgü renk ve dokusuyla tanınan mermer ve doğal taş çıkarıyor. Blok mermer büyük ölçüde başka illerdeki işleme tesislerine gidiyor. Plaka, karo ve basamak gibi işlenmiş ürünlerin Avrupa’ya satışında ise ürün türüne göre yapı ürünü olarak CE işareti gerekiyor. Diyarbakır ce belgesi taleplerinin büyük kısmı mermer işleyen firmalardan geliyor.
Ocak ve fabrikalarda ağır makine, toz ve gürültü riskleri yüksek. ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği sistemi bu riskleri sistemli yönetiyor. Ocak sahalarında çevresel etki ve rehabilitasyon yükümlülükleri için ise ISO 14001 çevre yönetim sistemi öne çıkıyor.
Irak Pazarı: Diyarbakır’ın En Yakın Müşterisi
Diyarbakır’dan Irak’a, özellikle kuzey Irak’a, gıda, inşaat malzemesi, plastik ürünler ve tekstil gidiyor. Irak’taki büyük alıcılar ve proje sahipleri tedarikçi seçerken kalite belgesine bakıyor. Irak’a giren pek çok ürün, ithalat öncesinde bir uygunluk kontrolünden geçiyor; bu kontrolde üreticinin kalite belgesi dosyanın önemli bir parçası sayılıyor. Bölgede barış ortamının güçlenmesiyle ticaret hacmi artarken belgeli tedarikçiler bu artıştan daha fazla pay alıyor.
Tekstil ve Konfeksiyon
Diyarbakır’da son yıllarda teşviklerle kurulan tekstil ve konfeksiyon fabrikaları binlerce kişiye istihdam sağlıyor. Bu fabrikaların çoğu büyük markalara fason üretim yapıyor. Marka denetçisi üretim kalitesini, çalışma koşullarını ve iş güvenliğini inceliyor. ISO 9001 ve ISO 45001 bu denetimlerin temel beklentileri.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Diyarbakır karpuzu, buğdayı, mercimeği ve hayvancılığıyla bilinir. Un fabrikaları, bulgur tesisleri, süt ve et işletmeleri hem yerel pazara hem de Irak’a satış yapıyor. Bu işletmeler için ilk adım genellikle HACCP gıda güvenliği belgesi. Zincir marketlere ve ihracata büyüyen firmalar ISO 22000 sistemi ile ilerliyor. Et ve süt ürünlerinde Irak ve Körfez pazarı için helal sertifika alınması gerekiyor.
Turizm ve Hizmet: Diyarbakır’da ISO 27001 ve ISO 10002
Diyarbakır 2025’te yaklaşık 1,3 milyon turist ağırladı. Sur içindeki tarihi doku, otel ve restoran yatırımlarını artırıyor. Otellerde misafir şikâyetlerini yönetmek için ISO 10002, mutfakta HACCP öne çıkıyor. Hastaneler, eğitim kurumları ve yazılım firmaları ise kişisel veriyi koruduklarını göstermek için iso 27001 belgesi diyarbakır aramasıyla bize ulaşıyor. ISO 27001 belgesi bu kurumlar için kurumsal müşteri ve kamu ihalelerinde avantaj sağlıyor.
Diyarbakır İlçelerine Göre Belgeler
- Kayapınar ve Bağlar: Ticaret, sağlık, eğitim, yazılım. ISO 9001, ISO 27001, ISO 10002.
- Diyarbakır OSB: Tekstil, mermer işleme, gıda, plastik. ISO 9001, ISO 45001, CE.
- Sur ve Yenişehir: Turizm, otelcilik, gıda. HACCP, ISO 10002.
- Ergani, Çermik ve Hani: Mermer ocakları, madencilik. ISO 45001, ISO 14001.
- Bismil ve Çınar: Tarım, karpuz, buğday, hayvancılık. HACCP, ISO 22000, Helal.
Diyarbakırlı İşletmelerin Soruları
Diyarbakır’da TÜRKAK onaylı ISO belgesi nereden alınır?
Ergani’deki mermer ocağından OSB’deki konfeksiyon fabrikasına, Sur’daki butik otele kadar Diyarbakır’da Nobel Belgelendirme hizmet veriyor. Denetçi işletmeye geliyor, belge TÜRKAK onaylı düzenleniyor.
Aracı firmaya satış yapan üretici doğrudan ihracata nasıl geçer?
İlk adım ISO 9001 ile üretimin kontrol altında olduğunu belgelemek. Ardından ürüne göre CE, gıdada ISO 22000 ve Helal gibi belgelerle alıcının istediği dosya tamamlanıyor.
Mermer firması hangi belgeleri almalı?
İşlenmiş ürünü Avrupa’ya satıyorsa ürün türüne uygun CE işareti. Ocak ve fabrikada iş güvenliği için ISO 45001, çevre yükümlülükleri için ISO 14001.
Irak’a satış yapan firma için hangi belge önemli?
ISO 9001. Büyük projelerde ve ithalat öncesi uygunluk süreçlerinde üreticinin kalite sistemi belgesi isteniyor.
Diyarbakır’da belge almak ne kadar sürer ve kaç TL’dir?
Mermer fabrikası ya da konfeksiyon atölyesi kayıtlarını düzenli tutuyorsa denetim birkaç hafta içinde yapılabiliyor; sistem sıfırdan kurulacaksa iki-üç aylık bir hazırlık gerekiyor. Ücret çalışan sayısıyla değişiyor ve ortalama 15.000–35.000 TL bandında.
Belgenin hangi kurumca tanındığını merak ediyorsanız akreditasyonun işletmeye kazandırdıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Diyarbakır’dan kendi adınızla ihracat yapın
Hedeflediğiniz alıcının ya da Iraklı müşterinizin belge şartlarını gönderin; dosyanızın hangi sırayla tamamlanacağını size yazılı olarak iletelim.
Kaynaklar: Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) 2025 ihracat verileri; Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri 2025 açıklamaları; Diyarbakır OSB ve Ticaret Bakanlığı değerlendirmeleri.
