İçindekiler
ISO 14001 Kalibrasyon Prosedürü, muayene ve deney faaliyetlerinde kullanılan teçhizatların doğru ölçtüğünden emin olmak için periyodik kalibrasyon ve bakım sistemini tanımlayan prosedürdür. Aşağıda örnek bir prosedürü ve kalibrasyon sıklığının nasıl belirlendiğini bulabilirsiniz.
Prosedürün Amacı ve Kapsamı
Bu prosedürün amacı, muayene ve deney faaliyetinde kullanılan teçhizatların doğru ölçtüklerinden emin olmak için gerekli kalibrasyon ve bakımların yapılması amacıyla bir sistem oluşturmaktır; Kalibrasyona Tabi Cihazlar Listesi’ndeki tüm ölçüm alet ve ekipmanlarını kapsar. Kalibrasyonların planlanması, gerçekleştirilmesi ve kalibrasyonu yapılmış ekipmanların muhafazasından Operasyon/Üretim Lideri sorumludur. Çevre yönetim sistemi açısından bu prosedür kritik bir rol oynar: örneğin bir emisyon ölçüm cihazının yanlış kalibre olması, kuruluşun aslında aştığı bir çevresel limiti fark etmeden geçmesine yol açabilir.
Uygulama: Planlama, İşaretleme ve Sıklık Belirleme
Kalibrasyona Tabi Cihazlar Listesi Operasyon/Üretim Sorumlusu tarafından hazırlanır; periyodik kalibrasyon planları her yıl Eylül sonuna kadar Kalibrasyon Plan Formu’nda hazırlanır ve tarihleri geldiğinde kalibrasyonlar yapılır. Gerçekleşen kalibrasyonların yanına “G” (gerçekleşen), henüz yapılmamış olanlara “P” (planlanan) işareti konur — bu basit işaretleme sistemi, bir bakışta hangi cihazın kalibrasyonunun geciktiğini görmeyi sağlar. Kalibrasyon sıklığı teçhizatın prospektüsü, üretici tavsiyesi, kullanım sıklığı ve çevre koşulları göz önünde bulundurularak belirlenir; özel bir durum yoksa yılda bir kez planlanır. Kalibrasyon hizmeti mevcutsa TSE’ye, değilse izlenebilirliği olan başka bir kuruluşa yaptırılır. Arızalanan ölçüm cihazları, yanlışlıkla kullanılmasını engellemek amacıyla ayrı bir bölümde muhafaza edilir.
Denetimde Nasıl Değerlendirilir
- Kalibrasyona Tabi Cihazlar Listesi’ndeki her cihazın kalibrasyon sertifikasının bulunup bulunmadığı
- Kalibrasyon sıklığının teçhizatın kullanım yoğunluğu ve çevre koşullarına göre gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği
- Arızalı veya kalibrasyonu geçmiş cihazların fiilen kullanım dışı bırakılıp bırakılmadığı
Sık Yapılan Hatalar
En sık görülen hata, kalibrasyon tarihi geçmiş bir cihazın “kalibrasyonu yapılacak” notuyla aylarca kullanılmaya devam edilmesidir. Bir diğer sorun, kalibrasyon sertifikasının izlenebilirliği olmayan, yani akredite olmayan bir kuruluştan alınmasıdır — bu durum denetimde sertifikanın geçerliliğinin sorgulanmasına yol açar.
Diğer Dokümanlarla İlişkisi
Bu prosedür; Kaynak Yönetim Prosedürü ve Proses Kaynak Listeleri ile doğrudan bağlantılıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Her ölçüm cihazı kalibrasyona tabi midir?
Hayır, yalnızca muayene ve deney faaliyetlerinde kullanılan, ölçüm doğruluğu kritik olan cihazlar kalibrasyona tabidir.
Kalibrasyon neden yılda bir kez varsayılan olarak planlanır?
Bu, çoğu ekipman için makul bir denge noktasıdır; daha sık kullanılan veya zorlu çevre koşullarında çalışan cihazlar için süre kısaltılabilir.
TSE dışında bir kuruluştan kalibrasyon alınabilir mi?
Evet, izlenebilirliği (akreditasyonu) olan herhangi bir kalibrasyon laboratuvarından hizmet alınabilir.
Arızalı cihaz nasıl işaretlenir?
Fiziksel olarak ayrı bir bölümde muhafaza edilir ve mümkünse üzerine “kullanım dışı” etiketi yapıştırılır.
Kalibrasyon sertifikaları ne kadar süre saklanmalıdır?
Bir sonraki kalibrasyon döneminden önceki tüm sertifikalar, izlenebilirliği göstermek amacıyla saklanmalıdır.