İçindekiler
Son güncelleme: 10 Kasım 2026
Bir fabrikanın İSG sistemini yalnızca kendi çalışanları etkilemez. Komşu tesis, fabrikanın kimyasal deposunun yangın riskinden endişe eder. Ana müşteri, tedarikçilerinin iş kazası istatistiklerini ister. Belediye, ruhsat yenilemesinde yangın raporunu sorar. Sigorta şirketi, primi belirlerken hasar geçmişine bakar. Bu tarafların her birinin İSG’ye dair bir beklentisi vardır ve bazıları işletme için bağlayıcıdır. ISO 45001 İhtiyaç ve Beklenti Analiz Formu, bu ilgili tarafları ve beklentilerini sistematik olarak listeler ve hangilerinin bir yükümlülüğe dönüştüğünü belirler.
Form, işletmenin İSG’ye yalnızca içeriden değil dışarıdan da bakmasını sağlar.
Kısaca
- Ne analiz edilir: İlgili tarafların İSG ile ilgili ihtiyaç ve beklentileri.
- Dayandığı madde: ISO 45001 madde 4.2; çalışanların ve diğer ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentileri.
- Sıklık: Yılda bir kez, YGG toplantısında değerlendirilir.
- Çıktısı: Risk-fırsat, hedefler, değişiklik yönetimi ve düzeltici faaliyetlere girdi.
İlgili Taraf Kimdir?
ISO 45001, çalışanların yanı sıra İSG yönetim sistemiyle ilgili diğer tarafların ve bunların ihtiyaç ve beklentilerinin belirlenmesini ister. Standart ayrıca bu ihtiyaç ve beklentilerden hangilerinin yasal şart ya da diğer şart haline geldiğinin, ya da gelebileceğinin belirlenmesini bekler. 2024 yılında standarda eklenen değişiklikle, ilgili tarafların iklim değişikliğiyle ilgili şartlarının da olabileceği not edilmiştir.
Formda değerlendirilen taraflar dört grupta toplanabilir:
- İç taraflar: Üst yönetim ve çalışanlar.
- İş ilişkisi olanlar: Müşteriler, tedarikçiler, yükleniciler, finansal kuruluşlar ve sigortacılar.
- Kamu otoriteleri: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, valilik, il ve ilçe belediyeleri.
- Çevre ve toplum: Komşu kuruluşlar, medya ve rakipler.
Formun Yapısı ve Örnek Değerlendirme
| İlgili taraf | İhtiyaç ve beklenti | Yükümlülük mü? | Nasıl karşılanıyor? |
|---|---|---|---|
| Çalışanlar | Güvenli makine, yeterli KKD, sesinin duyulması | Evet, yasal | Risk değerlendirmesi, KKD dağıtımı, öneri sistemi |
| Ana müşteri | Tedarikçi İSG performans raporu, sıfır ölümlü kaza | Evet, sözleşme | Yıllık İSG göstergeleri raporu |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 6331 sayılı Kanun ve yönetmeliklere uyum | Evet, yasal | Yasal uyum değerlendirmesi |
| İlçe belediyesi | Yangın güvenliği, ruhsat koşulları | Evet, yasal | İtfaiye raporu, yangın sistemi bakımı |
| Komşu tesis | Kimyasal depo kaynaklı yangın ve sızıntı riskinin kontrolü | Hayır, gönüllü | Acil durum planında komşu bilgilendirme adımı |
| Sigorta şirketi | Hasar geçmişi, risk iyileştirme önerilerinin uygulanması | Evet, poliçe şartı | Sigorta risk raporu önerilerinin takibi |
“Yükümlülük mü?” sütunu formun en kritik kısmıdır. Yükümlülüğe dönüşen beklentiler, yasal ve diğer şartlar listesine aktarılır ve uyumu düzenli olarak değerlendirilir. Gönüllü beklentiler ise fırsat olarak ele alınabilir.
Analizden Sisteme
Form tek başına bir sonuç değildir; sistemin farklı yerlerine girdi sağlar:
- Risk ve fırsatlar: Komşu tesisin kaygısı, kimyasal depo riskinin yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
- Hedefler: Müşterinin İSG raporu talebi, kayıp günlü kaza oranı hedefine dönüşebilir.
- Değişiklik yönetimi: Yeni bir yasal şart, süreçlerde değişiklik gerektirebilir.
- İletişim: Hangi tarafa, neyin, hangi sıklıkla iletileceği belirlenir.
Bu bağlantıların planı bağlam risk fırsat etki değerlendirme planında tutulur. İç ve dış konuların analizi ise iç bağlam ve dış bağlam SWOT analiz formlarıyla yapılır.
Formu Doldururken
- Beklentileri tahmin etmek yerine kaynağından toplayın: müşteri şartnamesi, sözleşme, mevzuat, sigorta raporu, çalışan anketi.
- Çalışanların beklentilerini çalışan temsilcisiyle birlikte yazın.
- Rakipler gibi tarafları yalnızca anlamlı bir beklentileri varsa ekleyin; formu kalabalıklaştırmak işe yaramaz.
- Her yıl bir önceki formla karşılaştırın; yeni ortaya çıkan beklentileri işaretleyin.
Denetimde Neye Bakılır?
Denetçi, formdaki yükümlülüklerin yasal şartlar listesinde ve uyum değerlendirmesinde yer alıp almadığına bakar. Ayrıca çalışanların beklentilerinin nasıl öğrenildiğini sorar. Müşteri şartnamesinde yazan bir İSG şartının formda olmaması, analizin yüzeysel kaldığını gösterir. Kuralların tamamı kuruluşun bağlamı prosedüründe yer alır; belgelendirmenin genel çerçevesi için ISO 45001 belgesi rehberimize bakabilirsiniz.
İhtiyaç ve Beklenti Analiz Formu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Rakipler neden ilgili taraf sayılır?
Rakiplerin İSG uygulamaları sektör standardını belirleyebilir ve müşteri beklentilerini etkileyebilir. Ancak doğrudan bir beklentileri yoksa formda yer almaları zorunlu değildir.
Beklentilerin hepsi karşılanmak zorunda mı?
Hayır. Yalnızca yükümlülüğe dönüşenler karşılanmak zorundadır. Diğerleri değerlendirilir ve işletme karşılayıp karşılamayacağına karar verir.
Kalite ve İSG için tek form kullanılabilir mi?
Kullanılabilir. İSG’ye ilişkin beklentilerin ayrı bir sütunda ya da işaretle belirtilmesi önerilir.