ISO 14001 İç Tetkik Soru Listesi

ISO 14001 iç tetkik soru listesi, çevre yönetim sisteminizin TS EN ISO 14001:2015 standardının 4 ila 10. maddelerine ne ölçüde uyduğunu belgelendirme denetiminden önce kendi içinizde test etmenizi sağlar.

Çevre boyutlarının belirlenmesinden uygunluk yükümlülüklerine, acil duruma hazırlıktan iç denetim programına kadar standardın her bölümü için somut iç denetim soruları arayan çevre yönetim sorumluları ve iç tetkikçiler için hazırlanmıştır.

Aşağıdaki iso 14001 çevre yönetim sistemi iç tetkik soru listesini, planlanan iç denetim programınızda madde madde ilerleyerek kullanabilir; her sorunun karşısına bulgularınızı kayıt altına alabilirsiniz.

Listede “hayır” ya da “kısmen” cevabı çıkan her madde, belgelendirme denetiminden önce kapatılması gereken bir potansiyel uygunsuzluğu işaret eder; bu nedenle iso 14001 iç denetim soru listesi yalnızca bir form değil, sertifikasyon sürecine hazırlığın yol haritasıdır.

4. Kuruluşun Bağlamı

Kuruluşun çevresel bağlamını, ilgili tarafların beklentilerini ve çevre yönetim sisteminin kapsamını ne ölçüde tanımladığını sorgulayan maddeler.

• Kuruluş, amacını ve çevre yönetim sisteminin amaçlanan çıktılarına ulaşma yeteneğini etkileyen iç ve dış hususları, kuruluşu etkileyen ve kuruluşun etkilediği çevre durumları dahil olmak üzere tanımlamış mı?
• Çevre yönetim sistemi ile ilgili taraflar ve bu tarafların ihtiyaç-beklentileri (uygunluk yükümlülükleri dahil) belirlenmiş mi?
• Çevre yönetim sisteminin kapsamı; iç/dış hususlar, uygunluk yükümlülükleri, kurumsal birim ve fiziksel sınırlar ile faaliyet/ürün/hizmetler dikkate alınarak belirlenmiş, dokümante edilmiş ve ilgili tarafların erişimine açık mı?
• Kuruluş, çevre performansını artırmak dahil amaçlanan çıktılara ulaşmak için standardın şartlarına uygun bir çevre yönetim sistemi kurmuş, uyguluyor, sürdürüyor ve sürekli iyileştiriyor mu?

5. Liderlik

Üst yönetimin çevre yönetim sistemine taahhüdünü, çevre politikasını ve kurumsal görev-yetki dağılımını değerlendiren sorulardır.

• Üst yönetim; hesap verebilirlik, politika-amaç uyumu, süreç entegrasyonu, kaynak sağlama ve sürekli iyileştirmenin teşvik edilmesi gibi unsurlarla çevre yönetim sistemine liderlik ve taahhüt gösteriyor mu?
• Kuruluşun bağlamına uygun, kirliliğin önlenmesini ve çevrenin korunmasını, uygunluk yükümlülüklerinin yerine getirilmesini ve sürekli iyileştirmeyi içeren bir çevre politikası oluşturulmuş; dokümante edilmiş, kuruluş içinde duyurulmuş ve ilgili tarafların erişimine açık mı?
• Çevre yönetim sistemiyle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar üst yönetim tarafından belirlenmiş ve kuruluş içinde duyurulmuş mu?

6. Planlama

Çevre boyutlarının, uygunluk yükümlülüklerinin ve çevre hedeflerinin nasıl belirlendiğini sorgulayan, standardın en kritik bölümlerinden biridir.

• Kuruluş, çevre yönetim sistemini planlarken bağlam ve ilgili taraf şartlarını dikkate alarak, sistemin amaçlanan çıktılarına ulaşmasını güvence altına alacak risk ve fırsatları (potansiyel acil durumlar dahil) belirlemiş mi?
• Kuruluş, faaliyet, ürün ve hizmetleriyle ilgili çevre boyutlarını yaşam döngüsü yaklaşımıyla belirlemiş; önemli çevresel etkileri olan (önemli) çevre boyutlarını oluşturulmuş kriterlerle tayin edip kuruluş içinde duyurmuş mu?
• Çevre boyutlarıyla ilgili uygunluk yükümlülükleri (yasal ve diğer şartlar) belirlenmiş, erişilebilir ve sistem kurulurken/sürdürülürken dikkate alınıyor mu?
• Önemli çevre boyutlarını, uygunluk yükümlülüklerini ve belirlenen risk-fırsatları ele alacak faaliyetler planlanmış ve bu faaliyetlerin etkinliği değerlendiriliyor mu?
• Çevre hedefleri; önemli çevre boyutları, uygunluk yükümlülükleri ve risk-fırsatlar dikkate alınarak ilgili fonksiyon ve seviyelerde oluşturulmuş ve dokümante edilmiş mi?
• Çevre hedeflerine ulaşmak için ne yapılacağı, hangi kaynakların gerekeceği, kimin sorumlu olacağı, ne zaman tamamlanacağı ve sonuçların nasıl değerlendirileceği planlanmış mı?

7. Destek

Kaynaklar, yeterlilik, farkındalık, iç-dış iletişim ve dokümante edilmiş bilginin kontrolüne ilişkin destek süreçlerini kapsayan sorular.

• Çevre yönetim sisteminin oluşturulması, uygulanması, sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi için ihtiyaç duyulan kaynaklar belirlenmiş ve sağlanmış mı?
• Çevre performansını ve uygunluk yükümlülüklerini etkileyen personelin yeterliliği eğitim, öğretim ve tecrübe temelinde güvence altına alınmış, çevre eğitim ihtiyaçları belirlenmiş mi?
• Kuruluşun kontrolü altında çalışan kişiler; çevre politikası, kendi işleriyle ilgili önemli çevre boyutları-etkileri ve sistem şartlarına uyulmamasının sonuçları konusunda farkındalık sahibi mi?
• Neyle, ne zaman, kiminle ve nasıl iletişim kurulacağını belirleyen iç ve dış iletişim süreçleri oluşturulmuş; iletişimde kullanılan bilginin güvenilirliği güvence altına alınmış mı?
• Çevre yönetim sistemiyle ilgili bilgiler kuruluşun farklı seviye ve fonksiyonlarında iç olarak paylaşılıyor; uygunluk yükümlülüklerinde belirtilen dış iletişim gerçekleştiriliyor mu?
• Standardın istediği ve kuruluşun etkinlik için gerekli gördüğü dokümante edilmiş bilgi sistem içinde yer alıyor; oluşturulur ve güncellenirken tanımlama, format ve onay adımları uygulanıyor mu?
• Dokümante edilmiş bilginin erişimi, korunması, değişiklik kontrolü, muhafazası ve imhası kontrol altında; dış kaynaklı dokümanlar tanımlanıp kontrol ediliyor mu?

8. Operasyon

Operasyonel kontrollerin ve acil duruma hazırlık-müdahale süreçlerinin ne ölçüde kurulduğunu sorgulayan bölüm.

• Çevre yönetim sistemi şartlarını karşılamak için gerekli süreçler; operasyonel kriterler oluşturularak, planlı değişiklikler kontrol edilerek ve dışarıya yaptırılan süreçler yönlendirilerek kontrol altında mı?
• Yaşam döngüsü bakış açısıyla; ürün/hizmet tasarımında çevre şartları tanımlanmış, satın almada çevresel şartlar belirlenmiş, tedarikçilerle paylaşılmış ve taşıma-kullanım-ömür sonu bilgileri sağlanıyor mu?
• Olası acil durumlara hazırlık ve müdahale için prosedür/prosedürler oluşturulmuş, uygulanıyor; planlanan müdahale faaliyetleri belirli aralıklarla test edilip gözden geçiriliyor mu?

9. Performans Değerlendirme

Çevre performansının nasıl izlenip ölçüldüğünü, uygunluk değerlendirmesini, iç denetim programını ve yönetimin gözden geçirmesini kapsayan sorular.

• Neyin izlenip ölçüleceği, hangi yöntemlerle ve ne zaman değerlendirileceği tanımlanmış; izleme-ölçme ekipmanının kalibrasyonu/doğrulaması sağlanıyor mu?
• Uygunluk yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini değerlendirmek için bir süreç oluşturulmuş, değerlendirme sıklığı tanımlanmış ve sonuçlar dokümante ediliyor mu?
• Çevre yönetim sisteminin durumunu belirlemek için planlanan aralıklarla iç denetimler yapılıyor; denetim programı, kriterleri, kapsamı ve denetçi tarafsızlığı güvence altında mı?
• Üst yönetim; önceki gözden geçirme faaliyetleri, bağlam değişiklikleri, çevre hedeflerine ulaşma durumu, denetim sonuçları ve kaynak yeterliliği gibi girdileri değerlendirerek sistemi planlı aralıklarla gözden geçiriyor mu?

10. İyileştirme

Uygunsuzlukların ele alınışını ve kuruluşun çevre performansını sürekli iyileştirme kapasitesini sorgulayan kapanış bölümü.

• Kuruluş, iyileştirme için fırsatları tayin edip çevre yönetim sisteminin amaçlanan çıktılarına ulaşmak için gerekli faaliyetleri gerçekleştiriyor mu?
• Bir uygunsuzluk oluştuğunda; olumsuz çevresel etkiler dahil sonuçlarla ilgilenilip kontrol altına alınıyor, kök neden analiziyle tekrarı önlenip düzeltici faaliyet dokümante ediliyor mu?
• Kuruluş, çevre performansını geliştirmek için sistemin uygunluğunu, yeterliliğini ve etkinliğini sürekli iyileştiriyor mu?

Sıkça Sorulan Sorular

ISO 14001 iç tetkik soru listesi nedir, ne işe yarar?

Çevre yönetim sisteminizin ISO 14001:2015 standardının 4-10. maddelerine uygunluğunu, belgelendirme denetiminden önce kendi bünyenizde test etmenizi sağlayan bir kontrol listesidir; her madde için somut bir iç denetim sorusu sunar.

Çevre boyutu ile önemli çevre boyutu arasındaki fark nedir?

Çevre boyutu, bir faaliyetin çevreyle etkileşime giren herhangi bir unsurudur; önemli çevre boyutu ise bu unsurlardan, kuruluşun belirlediği kriterlere göre önemli bir çevresel etkisi olan veya olabilecek olanlarıdır ve öncelikli yönetilmesi gerekir.

Uygunluk yükümlülükleri nasıl takip edilmeli?

Kuruluşun faaliyetleriyle ilgili yasal mevzuat ve taahhüt ettiği diğer şartlar bir yükümlülük listesinde tutulur, düzenli olarak güncellenir ve uygunluk durumu planlı aralıklarla değerlendirilir.

İç tetkikler kim tarafından, ne sıklıkla yapılmalı?

Tetkik ettiği süreçten bağımsız, objektifliği güvence altında olan eğitimli iç tetkikçiler tarafından, kuruluşun belirlediği bir program dahilinde genellikle yılda en az bir kez yapılır.

Bu soru listesi belgelendirme kuruluşunun yaptığı denetimin yerini tutar mı?

Hayır. Bu liste kuruluşun kendi iç hazırlığı içindir; belgelendirme denetimi bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından yapılır. İç tetkik, o denetime hazırlıklı girmenizi sağlayan ön kontrol aşamasıdır.

Çevre yönetim sisteminizin iç tetkikini profesyonel bir bakış açısıyla planlamak veya ISO 14001 belgelendirme sürecinizin tamamında yanınızda bir çözüm ortağı aramak için Nobel Belgelendirme olarak buradayız.