İş Ortaklığı Sözleşmesi Nedir? Nasıl Hazırlanır?

İki veya daha fazla kişi ya da şirket, belirli bir işi birlikte yapmak isteyebilir. Biri sermaye koyar. Diğeri iş gücünü sağlar. Bir başkası teknik bilgi ve ekipman desteği verir.

Peki bu ortaklık nasıl yürütülecek?

Kim ne yapacak? Kazanç nasıl paylaşılacak? İşler yolunda gitmezse ne olacak?

İşte iş ortaklığı sözleşmesi bu soruların cevabını belirler.

Kısacası tarafların birlikte yapacakları işin kurallarını önceden yazılı hâle getirir. Böylece herkes kendi görevini, hakkını ve sorumluluğunu bilir.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Nedir?

İş ortaklığı sözleşmesi, iki veya daha fazla tarafın belirli bir işi ya da projeyi birlikte gerçekleştirmek amacıyla yaptığı anlaşmadır.

Bu taraflar gerçek kişiler olabileceği gibi şirketler de olabilir.

Örneğin bir inşaat projesi düşünelim.

Bir şirketin yeterli makinesi var. Diğer şirketin ise deneyimli personeli ve teknik altyapısı bulunuyor. İki şirket bir araya gelerek projeyi birlikte üstlenmek istiyor.

Ancak işe başlamadan önce bazı konularda anlaşmaları gerekiyor:

• Hangi şirket hangi işi yapacak?
• Her şirket ne kadar katkı sağlayacak?
• Projenin gelirleri nasıl paylaşılacak?
• Ortaya çıkabilecek zararları kim karşılayacak?
• İşin yönetiminden kim sorumlu olacak?

İş ortaklığı sözleşmesi bu konuları düzenler.

Burada önemli bir ayrıntı var. İş ortaklığı her zaman yeni bir şirket kurmak anlamına gelmez. Taraflar, belirli bir iş için sözleşmeye dayalı bir ortak çalışma düzeni de oluşturabilir.

Ancak kurulacak ilişkinin hukuki niteliği önemlidir. Bazı iş ortaklıkları Türk Borçlar Kanunu kapsamında adi ortaklık niteliği taşıyabilir. Kamu ihalelerinde kurulan iş ortaklıkları ise ayrıca kamu ihale mevzuatına tabidir.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Hangi Durumlarda Yapılır?

İş ortaklığı sözleşmesi, tarafların tek başlarına üstlenmek istemedikleri veya birlikte yürütmenin daha avantajlı olduğu işlerde kullanılabilir.

Özellikle şu alanlarda karşımıza çıkar:

• İnşaat ve altyapı projeleri
• Enerji yatırımları
• Teknoloji ve yazılım projeleri
• Makine ve ekipman üretimi
• Büyük ölçekli tedarik işleri
• Uluslararası ticari projeler
• Kamu ihaleleri
• Ortak yatırım ve işletme faaliyetleri

Örneğin bir yazılım şirketi, büyük bir projeyi üstlenmek istiyor ancak yeterli teknik ekibe sahip değil.

Başka bir şirket ise teknik ekibe sahip fakat projeyi tek başına yürütecek finansal gücü bulunmuyor.

Bu iki şirket bir araya gelebilir.

Biri finansman ve proje yönetimini üstlenirken diğeri yazılım geliştirme işini yürütebilir. Tarafların hakları ve sorumlulukları ise sözleşmede açıkça belirlenir.

İş Ortaklığı Sözleşmesinde Neler Bulunmalıdır?

İyi hazırlanmış bir sözleşme, yalnızca tarafların birlikte çalışacağını söylemekle yetinmez.

İşin nasıl yürütüleceğini de açıkça anlatır.

Özellikle aşağıdaki konulara yer verilmelidir.

Tarafların kimlik ve iletişim bilgileri

Öncelikle ortaklığa katılan tarafların kim olduğu açıkça belirtilmelidir.

Gerçek kişiler için kimlik ve adres bilgileri, şirketler için ise ticaret unvanı, vergi numarası, adres ve temsil bilgileri yazılmalıdır.

Şirket adına sözleşme imzalayan kişinin temsil yetkisi de kontrol edilmelidir.

İşin konusu ve ortaklığın amacı

Taraflar hangi işi birlikte yapacak?

Ortaklığın amacı nedir?

Bu soruların cevabı açık olmalıdır.

Örneğin yalnızca “inşaat işleri yapmak” şeklinde genel bir ifade kullanmak yeterli olmayabilir.

Bunun yerine hangi projenin yürütüleceği, işin kapsamı, teslim koşulları ve hedefleri açıklanmalıdır.

İşin sınırları ne kadar net çizilirse sonradan yaşanabilecek anlaşmazlıklar da o kadar azalır.

Ortakların katkı payları ve görevleri

Her ortak, ortaklığa ne katacak?

Bu katkı yalnızca para olmak zorunda değildir.

Bir ortak sermaye koyabilir. Diğeri personel, makine, ekipman veya teknik bilgi sağlayabilir.

Sözleşmede her ortağın katkısı ayrı ayrı belirtilmelidir.

Örneğin:

• Birinci ortak finansmanı sağlayacak.
• İkinci ortak personel ve ekipman desteği verecek.
• Üçüncü ortak teknik proje yönetimini üstlenecek.

Görevlerin açıkça yazılması önemlidir. Aksi hâlde herkes diğer ortağın sorumlu olduğunu düşünebilir.

Kâr ve zarar paylaşımı

Ortaklığın en önemli konularından biri budur.

İşten kazanç elde edilirse bu kazanç nasıl paylaşılacak? Zarar oluşursa kim ne kadar sorumluluk üstlenecek?

Bu konular sözleşmede açıkça belirtilmelidir.

Örneğin iki şirket bir projeyi birlikte yürütüyor olsun.

Birinci şirket yüzde 60, ikinci şirket yüzde 40 oranında katkı sağlıyor. Taraflar kâr paylaşımını da bu oranlara göre belirleyebilir.

Ancak katkı oranı ile kâr paylaşımının mutlaka aynı olması gerekmez. Taraflar farklı bir oran üzerinde anlaşabilir.

Önemli olan, bu kararın sözleşmede açıkça yer almasıdır.

Yönetim ve karar alma yetkileri

Ortaklıkta kararları kim verecek?

Her karar için bütün ortakların onayı mı gerekecek? Yoksa belirli konularda bir ortağa yetki mi verilecek?

Bu soruların cevabı önceden belirlenmelidir.

Örneğin günlük işlerin yürütülmesi bir ortağa bırakılabilir. Ancak yüksek tutarlı harcamalar, yeni yatırım kararları veya sözleşme değişiklikleri için bütün ortakların onayı istenebilir.

Temsil ve imza yetkileri de ayrıca düzenlenmelidir.

Süre, fesih ve ortaklıktan ayrılma

İş ortaklığı ne kadar devam edecek?

Belirli bir proje tamamlanana kadar mı sürecek? Yoksa belirli bir süre için mi kurulacak?

Bunun yanında ortaklardan biri ayrılmak isterse ne olacak?

Sözleşmede şu konulara yer verilmesi faydalıdır:

• Ortaklığın başlangıç ve bitiş tarihi
• Sürenin uzatılması
• Ortaklardan birinin ayrılma şartları
• Sözleşmenin fesih nedenleri
• Devam eden işlerin durumu
• Ortaklık varlıklarının paylaşımı
• Borçların ve alacakların tasfiyesi

Bu maddeler özellikle uzun süreli projelerde önem taşır.

Gizlilik ve fikri mülkiyet hakları

Ortaklar birlikte çalışırken birbirlerinin ticari sırlarını, müşteri bilgilerini, teknik dokümanlarını veya proje dosyalarını görebilir.

Peki ortaklık sona erdiğinde bu bilgiler ne olacak?

Taraflar bu bilgileri kullanmaya devam edebilecek mi?

Proje sırasında geliştirilen yazılımın, tasarımın, teknik çizimin veya diğer çalışmaların sahibi kim olacak?

Bu konular sözleşmede açıklanmalıdır.

Gizlilik yükümlülüğü ve fikri mülkiyet haklarının paylaşımı özellikle teknoloji, mühendislik ve üretim projelerinde dikkatle düzenlenmelidir.

Uyuşmazlıkların çözümü

Her ortaklık sorunsuz ilerlemeyebilir.

Taraflar bazen ödeme, iş paylaşımı, teslimat veya yönetim konusunda anlaşmazlık yaşayabilir.

Bu nedenle uyuşmazlıkların nasıl çözüleceği de sözleşmede yer almalıdır.

Taraflar, uyuşmazlığın çözümünde yetkili mahkemeleri ve uygulanabilir olduğu durumlarda tahkim gibi alternatif yöntemleri değerlendirebilir.

Arabuluculuk ise ilgili uyuşmazlık türünde dava şartı veya tarafların tercih ettiği bir yöntem olabilir.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

Sözleşme hazırlamak için öncelikle tarafların ne yapmak istediğini netleştirmek gerekir.

Ardından bu anlaşma yazılı hâle getirilir.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. Ortaklığın amacı belirlenir.

Hangi işin yapılacağı ve ortaklığın neden kurulduğu açıklanır.

2. Tarafların katkıları belirlenir.

Her ortağın sermaye, personel, ekipman, bilgi ve diğer katkıları netleştirilir.

3. İş paylaşımı yapılır.

Hangi ortağın hangi görevleri üstleneceği yazılır.

4. Kâr ve zarar paylaşımı kararlaştırılır.

Gelirlerin, giderlerin ve zararların nasıl paylaşılacağı belirlenir.

5. Yönetim ve temsil yetkileri düzenlenir.

Kararların nasıl alınacağı ve ortaklığı kimin temsil edeceği açıklanır.

6. Ayrılma ve fesih şartları belirlenir.

Ortaklığın hangi durumlarda sona ereceği ve sona erme sonrasında ne yapılacağı yazılır.

7. Sözleşme kontrol edilir ve imzalanır.

Son metin taraflarca incelenir. Gerekli hukuki kontroller tamamlandıktan sonra imzalanır.

Burada önemli bir hatırlatma yapalım: Her iş ortaklığı için kullanılabilecek tek bir sözleşme şablonu yoktur. Projenin niteliğine, ortakların hukuki statüsüne ve üstlenilen sorumluluklara göre sözleşmenin içeriği değişebilir.

İş Ortaklığı ile Adi Ortaklık Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki kavram sık sık birbirine karıştırılır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 620. maddesinde adi ortaklık tanımlanmıştır. Buna göre iki veya daha fazla kişi, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve mallarını birleştirmeyi üstlenir.

Yani adi ortaklık, belirli bir ortak amaca ulaşmak için kurulan sözleşmesel bir ortaklık ilişkisidir.

İş ortaklığı ise günlük ticari hayatta daha geniş anlamda kullanılabilir. Özellikle belirli bir projeyi birlikte üstlenmek için kurulan iş birliğini ifade eder.

Burada önemli olan şu: İş ortaklığı adı verilen her ilişki otomatik olarak aynı hukuki yapıya sahip değildir.

Sözleşmenin içeriği ve tarafların gerçek iradesi dikkate alınmalıdır.

İş Ortaklığı ile Konsorsiyum Arasındaki Fark Nedir?

Özellikle kamu ihalelerinde bu iki kavram önem kazanır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ortak girişimler iş ortaklığı veya konsorsiyum şeklinde oluşturulabilir.

Aralarındaki temel fark, işin nasıl paylaşılacağıdır.

İş ortaklığında taraflar, hak ve sorumluluklarıyla işin tamamını birlikte gerçekleştirmeyi üstlenir.

Konsorsiyumda ise taraflar işin farklı bölümlerini kendi uzmanlık alanlarına göre üstlenir.

Örneğin büyük bir altyapı ihalesini düşünelim.

Bir iş ortaklığında şirketler projenin tamamından birlikte sorumlu olabilir.

Bir konsorsiyumda ise bir şirket inşaat işlerini, başka bir şirket elektrik ve otomasyon işlerini üstlenebilir.

Kamu ihalelerinde iş ortaklığı anlaşmasında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmasında ise koordinatör ortak belirtilir.

Ayrıca kamu ihale mevzuatında bu yapıların sorumlulukları ve sözleşme işlemleri için özel hükümler bulunur.

İş Ortaklığında Ortakların Sorumlulukları Nelerdir?

Ortakların sorumlulukları, kurulan ortaklığın hukuki niteliğine ve yapılan sözleşmeye göre değişir.

Bu nedenle bütün iş ortaklıkları için aynı sorumluluk kuralı geçerli değildir.

Özellikle adi ortaklıkta Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınır.

Kamu ihalelerinde kurulan iş ortaklıklarında ise 4734 sayılı Kanun’un 14. maddesi ayrıca önem taşır.

Bu madde kapsamında iş ortaklığını oluşturan tarafların taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları belirtilir.

Müştereken ve müteselsilen sorumluluk ne demektir?

Basitçe anlatalım.

Birden fazla şirket bir kamu ihalesini iş ortaklığı olarak üstlenmişse, işin yerine getirilmesi konusunda her birinin sorumluluğu bulunabilir. İdare, mevzuat ve sözleşme çerçevesinde sorumluluklarını ilgili ortaklardan talep edebilir.

Bu nedenle özellikle kamu ihalelerinde sözleşme imzalanmadan önce sorumlulukların dikkatle incelenmesi gerekir.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Nasıl Sona Erer?

Her ortaklık sonsuza kadar devam etmez.

Bazen proje tamamlanır. Bazen taraflar birlikte çalışmaya devam etmek istemez. Bazı durumlarda ise ortaklığın sürdürülmesi mümkün olmaz.

Sözleşmenin sona ermesi şu nedenlerle gündeme gelebilir:

• Sözleşmede belirlenen sürenin dolması
• Üstlenilen projenin tamamlanması
• Tarafların anlaşarak ortaklığı bitirmesi
• Sözleşmede belirtilen fesih şartlarının oluşması
• Kanunda öngörülen sona erme nedenlerinin gerçekleşmesi
• Ortaklardan birinin ortaklıktan ayrılması veya diğer özel durumların ortaya çıkması

Ancak ortaklığın sona ermesi, bütün işlemlerin aynı gün bittiği anlamına gelmez.

Önce devam eden işler, alacaklar, borçlar ve ortaklık varlıkları değerlendirilmelidir.

Ardından tasfiye işlemleri yapılır.

Özellikle adi ortaklıkta sona erme ve tasfiye süreçleri Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre değerlendirilir.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Yaparken Nelere Dikkat Edilmelidir?

İş ortaklığı kurarken taraflar genellikle işe ve kazanca odaklanır.

Ancak sözleşmenin asıl önemi, işler yolunda gitmediğinde ortaya çıkar.

Bu nedenle imza atmadan önce şu konuları kontrol edin:

• Ortakların görevleri açıkça yazılmış mı?
• Her ortağın katkısı belirlenmiş mi?
• Kâr ve zarar paylaşımı net mi?
• Yönetim ve imza yetkileri belli mi?
• Harcama ve ödeme kuralları düzenlenmiş mi?
• Ortaklardan biri görevini yerine getirmezse ne olacağı belirtilmiş mi?
• Gizlilik ve ticari sırlar korunuyor mu?
• Sözleşmeden ayrılma ve fesih şartları açık mı?
• Uyuşmazlıkların çözüm yöntemi belirlenmiş mi?
• Vergi ve diğer hukuki yükümlülükler değerlendirilmiş mi?

Bir başka önemli konu da sözleşmenin hukuki niteliğidir.

Örneğin kamu ihalesi için kurulan iş ortaklığı ile iki şirketin özel bir proje için yaptığı ticari iş birliği aynı kurallara tabi olmayabilir.

Bu nedenle sözleşmenin imzalanmadan önce uzman bir hukukçu tarafından incelenmesi faydalıdır.

İş Ortaklığı Sözleşmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İş ortaklığı sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?

Her iş ortaklığı için tek bir şekil kuralı yoktur. Adi ortaklık sözleşmesi bakımından genel kural ile kamu ihalelerindeki iş ortaklığı sözleşmesinin özel şekil şartları birbirinden farklıdır.

Örneğin kamu ihalesini kazanan iş ortaklığının, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli iş ortaklığı sözleşmesini sunması gerekir. Bu nedenle ortaklığın türü ve tabi olduğu mevzuat kontrol edilmelidir.

İş ortaklığı sözleşmesinde kâr paylaşımı nasıl belirlenir?

Taraflar kâr paylaşımını sözleşmede kararlaştırabilir.

Paylaşım sermaye katkısına, iş gücüne, üstlenilen görevlere veya tarafların üzerinde anlaştığı başka bir ölçüte göre belirlenebilir.

Önemli olan paylaşım yönteminin açıkça yazılmasıdır.

İş ortaklığında bütün ortaklar eşit sorumlu mudur?

Her durumda eşit sorumluluk bulunduğu söylenemez.

Sorumluluk, ortaklığın hukuki niteliğine, ilgili mevzuata ve sözleşme hükümlerine göre değişir.

Özellikle kamu ihalelerindeki iş ortaklıklarında müşterek ve müteselsil sorumluluk düzenlemesi önemlidir.

İş ortaklığı sözleşmesi noter onaylı olmak zorunda mı?

Bu sorunun cevabı ortaklığın türüne göre değişir.

Adi ortaklık sözleşmesi için genel olarak noter onayı zorunluluğu bulunmaz. Ancak kamu ihalesi kapsamında kurulan iş ortaklıklarında özel noter tasdiki şartları vardır.

Ayrıca sözleşmenin konusu taşınmaz devri gibi özel şekil şartına tabi bir işlem içeriyorsa ilgili mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.

İş ortaklığı ile şirket kurmak aynı şey midir?

Hayır.

İş ortaklığı, belirli bir iş veya proje için sözleşmeye dayalı iş birliği şeklinde kurulabilir. Şirket kurulduğunda ise ilgili şirket türünün kuruluş ve tescil hükümleri uygulanır.

İş ortaklığının hukuki yapısı, tarafların kurduğu ilişkiye göre belirlenir.

İş ortaklığı sözleşmesi örneği kullanılabilir mi?

Evet. Genel bir sözleşme örneği başlangıç noktası olarak kullanılabilir.

Ancak her projenin kapsamı, tarafların katkıları, sorumlulukları ve riskleri farklıdır.

Bu nedenle başka bir iş için hazırlanmış sözleşmeyi doğrudan kopyalayıp imzalamak doğru değildir. Metin, yapılacak işe ve tarafların durumuna göre düzenlenmelidir.

Sonuç: İş Ortaklığı Sözleşmesi Neden Önemlidir?

İş ortaklığı kurmak, yalnızca aynı projede birlikte çalışmaya karar vermek değildir.

Tarafların ne yapacağını, ne kadar katkı sağlayacağını, kazancı nasıl paylaşacağını ve sorun çıktığında nasıl hareket edeceğini de belirlemesi gerekir.

İşte iş ortaklığı sözleşmesi bu kuralları baştan ortaya koyar.

Unutmayın: İyi bir ortaklık yalnızca güven üzerine kurulmaz. Güvenin yanında açık görevler, net sorumluluklar ve doğru hazırlanmış bir sözleşme de gerekir.